بررسی پیامدهای هوش مصنوعی بر حرفۀ حسابرسی: نقش میانجی جابه‌جایی شغلی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه حسابداری، دانشگاه حضرت معصومه (س)، قم، ایران

2 کارشناسی ارشد فناوری اطلاعات، شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، اهواز، ایران

doi
10.22034/aimj.2025.502181.1626
چکیده

پژوهش حاضر به بررسی پیامدهای کاربرد هوش مصنوعی در حرفۀ حسابرسی ایران با تأکید بر نقش میانجی جابه‌جایی شغلی پرداخته است. این مطالعه با رویکرد توصیفی ـ هم‌بستگی و مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری، به بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر جابه‌جایی شغلی، فرایندهای اجرایی، تصمیم‌گیری و نابسامانی‌های اجتماعی و اقتصادی اقدام کرده است. جامعۀ آماری پژوهش، حسابرسان شاغل در مؤسسه‌های حسابرسی بود که از بین آن‌ها، 146 نفر با روش نمونه‌گیری گلولۀ برفی انتخاب شد. داده‌ها از طریق پرسش‌نامه جمع‌آوری و با استفاده از تکنیک مدل‌یابی معادلات ساختاری تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که هوش مصنوعی، بر جابه‌جایی شغلی تأثیر مثبت و معناداری دارد. جابه‌جایی شغلی به‌عنوان متغیر میانجی، رابطۀ بین هوش مصنوعی و فرایندهای اجرایی، نابسامانی‌های اجتماعی و نابسامانی‌های اقتصادی را به‌طور مثبت و معنادار واسطه‌گری می‌کند؛ اما تأثیر آن بر تصمیم‌گیری، منفی و معنادار است. این نتایج بر ضرورت توجه به پیامدهای هوش مصنوعی در حرفۀ حسابرسی، به‌ویژه در محیط ایران، تأکید دارد و می‌تواند به مؤسسه‌های حسابرسی، سیاست‌گذاران و نهادهای نظارتی در تدوین راهبردهای مواجهه با تحولات فناورانه یاری رساند.