فهم پدیدۀ فناوری اطلاعات سبز در شرکتهای صنعتی
نویسندگان
1 دانشیار گروه مدیریت، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام. ایلام، ایران
2 استادیار گروه مدیریت، دانشگاه لرستان. خرم آباد، ایران
doi
10.22034/aimj.2025.475036.1603چکیده
فناوری اطلاعات سبز، فناوری مطلوب و مکمل صنعت فناوری اطلاعات است که به مطالعات و فعالیتهایی در زمینۀ حفاظت از محیط زیست، در برابر زیانهای فناوری اطلاعات اشاره دارد. فناوری اطلاعات سبز، هم از جنبۀ اقتصادی و هم زیستمحیطی اهمیت بسیار دارد و بهنوعی مسئولیت اجتماعی سازمانها نیز به حساب میآید. هدف اصلی پژوهش حاضر، فهم پدیدۀ فناوری اطلاعات سبز در شرکتهای صنعتی است. این پژوهش بر اساس هدف، کاربردی است و بر اساس نوع روش، پژوهش کیفی با رویکرد اکتشافی است. در پژوهش حاضر، بهمنظور بهرهگیری از تجارب و اطلاعات اعضای هیئت علمی دانشگاهها و مدیران با سابقۀ شرکتهای صنعتی در استان ایلام در بخش فناوری اطلاعات، برای رسیدن به عوامل تأثیرگذار از روش کیفی استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش حاضر، خبرگانی هستند که از اعضای هیئتعلمی و متخصص در زمینۀ فناوری اطلاعات سبز، استادان آشنا با موضوع پژوهش و مدیران با سابقۀ شرکتهای صنعتی در بخش فناوری اطلاعات، انتخاب شدهاند. از آنجایی که شناسایی خبرگان و صاحبنظران مسلط به حوزه موضوع پژوهش بهراحتی امکانپذیر نیست، از روش نمونهگیری هدفمند و گلولۀ برفی استفاده و در مجموع 12 نفر بهعنوان نمونه پژوهش انتخاب شد. در پژوهش حاضر برای شناسایی عوامل مؤثر بر فناوری اطلاعات سبز، از مصاحبههای نیمهساختاریافته استفاده شد. برای تجزیهوتحلیل دادهها نیز از روش تئوری دادهبنیاد استفاده شده است. بر اساس نتایج پژوهش، 72 کد مشترک از مصاحبهها استخراج شد که در قالب 15 مفهوم و 6 مقوله دستهبندی شدند که عبارتاند از: 1. الزمات بهکارگیری فناوری اطلاعات سبز، شامل محرکهای اقتصادی، مسئولیت اجتماعی و سیاستهای دولت؛ 2. مقولۀ محوری، شامل مدیریت انرژی و فرایند بهینه سبز؛ 3. بسترها، شامل عوامل محیطی و سازمانی، عوامل تکنولوژیکی؛ 4. شرایط مداخلهگر، شامل حاکمیت فناوری اطلاعات سبز و پایداری سازمان؛ 5. راهبردها، شامل یکپارچهسازی مرکز دادهها، توسعۀ برنامۀ فناوری اطلاعات سبز پایدار، ساختار هوشمند؛ 6. پیامدها، شامل پیامدهای محیط زیست و جامعه، پیامدهای مربوط به کارکنان، پیامدهای وجه عمومی سازمان و پیامدهای مربوط به مشتریان.