بررسی فرونشست زمین ناشی از تغییرات سطح ایستابی آب زیرزمینی با استفاده از روش تداخل سنجی تفاضلی راداری: مطالعه موردی استان قزوین
نویسندگان
1 پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری
2 سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
3 دانشجوی دکترا، دانشگاه تهران
4 استاد تمام دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران
doi
چکیده
برداشت بیش از حد از سفرههای آب زیرزمینی در کشور سبب افت شدید سطح ایستابی آبخوان و از بین رفتن لایههای آبدار زمین گردیده است که از آثار آن پدیده فرونشست میباشد. دقیقترین راه برای آسیبشناسی پدیده فرونشست، عملیات صحرائی است که بسیار پرهزینه و زمان بر است. از این رو امروزه از روش جدید دادههای سنجش از دور استفاده میشود که ابزاری قدرتمند، ارزان و با دقت مناسب جهت سنجش بزرگ مقیاس و سریع فرونشست میباشد. هدف از این پژوهش، اندازهگیری میزان فرونشست استان قزوین با استفاده از روش تداخلسنجی تفاضلی راداری و سنجش اثرات تخلیه آبزیرزمینی و لایهبندی خاک بر این پدیده است. جهت ارزیابی بلندمدت فرونشست از ترکیب دادههای ماهوارههای Envisat، Alos Palsarو Sentinel از سالهای 2003 تا 2017 استفاده شده است. تغییرات تراز سطح ایستابی آبخوان قزوین نیز با استفاده از دادههای 180 چاه مشاهدهای مورد بررسی قرار گرفته است. در این پژوهش میانگین سالانه فرونشست سالهای 2003 تا 2017 در محدوده آبخوان قزوین 9/39 میلیمتر و در استان قزوین این مقدار کمتر و حدود 33 میلیمتر بوده است. با مشاهده محدوده فرونشست در سطح استان قزوین دیده شد بیشترین فرونشستها در محدوده آبخوان رخ داده است و در آنجا ضخامت لایه ریزدانه بیشتر بوده است. همچنین بیشینه فرونشست مربوط به شمال بویین زهرا و مرز تاکستان میباشد که بیشترین تخلیه آب زیرزمینی و سطح زیر کشت را دارا هستند. در نهایت نتایج این پژوهش همبستگی بین افت سطح ایستابی و ضخامت لایه ریزدانه با وقوع پدیده فرونشست در استان قزوین را نشان داده است.