فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شکوه، عظمت و زیبایی معماری اسلامی ایران و حتی معماری قبل از اسلام، بیش از هر چیز به تزئین و آرایش آن بستگی دارد. هنرهای والای اسلامی، چه هنرهای تزئینی و چه هنرهای کاربردی، دارای اهمیت و اعتبار ویژه‌ای است و در هر دوره از ادوار اسلامی ایران، جهت تزئین فضاهای معماری از انواع هنرها استفاده شده که این هنرها علاوه بر جنبة تزئینی، ویژگی معماری و تزئینی هر دوره را بیان می‌کند. در معماری تاریخی ایران علاقه به سطوح تزئینی از علاقه به اشکال ساختمانی کمتر نیست و طرح‌های تزئینی با چنان احساسی از ارتباط اجزاء با کل ساخته می‌شود که این احساس برای ارتباط عناصر واقعی ساختمان کمتر دیده می‌شود. از جمله بناهایی که در دورة اسلامی بعد از مساجد مهم‌ترین عناصر تزئینی در آن به کار رفته است، معماری آرامگاهی می‌باشد. در این تحقیق معماری و تزئینات به کار رفته در آرامگاه حسام الدوله بیرجند معرفی می‌شود. این آرامگاه مربوط به دوره قاجار و جزء بناهای آرامگاهی غیر مذهبی است. پژوهش حاضر از نوع تحقیقات توصیفی و تحلیلی و با رویکرد تاریخی و فرهنگی بوده و جمع‌آوری یافته‌های آن نیز طریق مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی انجام شده است. سوال اصلی تحقیق این است که آرایه‌های تزئینی به کار رفته در آرامگاه حسام الدوله کدامند؟ از جمله تزئینات به کار رفته در آن هنر آینه‌کاری است. هنر آینه‌کاری در دورة قاجار در بناهای حکومتی و آرامگاه‌های مذهبی بیش‌ترین کاربرد را دارد. آینه‌کاری به کار رفته در آرامگاه حسام الدوله به صورت اشکال هندسی و به‌صورت رسمی‌بندی، انواع گره و نقوش اسلیمی و نقاشی و خط بر پشت آینه به‌وجود آمده است. علاوه بر آینه‌کاری در این بنا از هنر گچبری به صورت نقوش اسلیمی و حیوانی و آجرکاری نیز استفاده شده است.