نسبت ایدهآل زیبایی و زیبایی وابسته در فلسفة کانت
نویسندگان
1 استادیار گروه فلسفه هنر، دانشگاه بوعلی سینا
2 دانشجوی دکتری حکمت هنر دینی، دانشگاه ادیان و مذاهب
doi
چکیده
کانت در «نقد قوة حکم» امر زیبا را در چهار دقیقه متناظر با احکام منطقی بررسی میکند. او در دقیقة سوم بر مبنای تحلیل مفهوم کلیدی «غایتمندی»، به تعریفی فرممحور از زیبایی یعنی غایتمندی بدون غایت (غایتمندی ذهنی) میرسد. در ذیل همین دقیقه، دو مفهوم «زیبایی وابسته» و «ایدهآل زیبایی» نیز مطرح میشود که داوری زیباشناختی در هر دوی آنها بر مبنای غایتمندی عینی است و مفهومی دال بر چیستی عین و کمال عین موافق با آن برای داوری پیشفرض گرفته میشود. این پیشفرض در زیبایی وابسته، کمال عین و در ایدهآل زیبایی، مفهوم حاصل از جمع ایدة عقلی و ایدة متعارف زیباشناختی است؛ اما این دیدگاه متعارض با این اصل زیباشناختی کانت است که داوری در بارة امر زیبا صرفاً بر یک غایتمندی ذهنی متکی است. این نوشتار با بررسی مفهوم غایتمندی و نوع غایتمندی عینی در زیبایی وابسته و ایدهآل زیبایی، درصدد تبیین چگونگی ارزش زیباشناختی این دو مفهوم و در نهایت بررسی نقاط اختلاف و اشتراک آنها با یکدیگر میباشد تا جایگاه این دو مفهوم در فلسفة کانت مشخص شود.
