فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بر اساس روش تاریخی کوهن اکتشاف و دادة تجربی در تحقق پارادایم علمی و توسعة علمی عادی نقشی قاطع ندارند. اکتشاف رویدادی فردی و دفعی نیست. بلکه میراثی جمعی است که از اختراع جدا نیست. دادة تجربی نیز مانند اکتشاف متأثر از پارادایم و آموزش جمعی است. از سوی دیگر کوهن تعین نظریه به واسطة تجربه را ناممکن می‌داند و استدلال می‌کند که برای تبیین هر مشاهده‌ای نظریه‌های متعددی قابل فرض است که همگی به یک اندازه با آن سازگارند. ولی خواهیم دید که اگر مشاهده متأثر از نظریة خاصی باشد آنگاه نمی‌تواند به طور همزمان با نظریه‌های رقیب سازگار باشد. در نهایت اینکه کوهن پارادایم را پیش‌شرط ادراک می‌داند و تمایز مشاهده-نظریه و تمایز اکتشاف- اختراع را انکار می‌کند، زمینه‌ساز نوعی نسبی‌گرایی است که تا حوزة وجود‌شناسی امتداد دارد.