ارزیابی کیفیت آب رودخانۀ لیقوان‌چای براساس شاخص‌های زیستی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، گروه محیط‌زیست، تبریز، ایران

2 استادیار گروه محیط‌زیست، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 استادیار گروه محیط‌زیست، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.22059/jne.2013.35406
چکیده

پژوهش حاضر به‌منظور آشکارکردن میزان تأثیرات ورود فاضلاب ناشی از توسعۀ صنایع لبنیات، دامپروری و نیز توسعۀ جوامع انسانی بر کیفیت آب رودخانۀ لیقوان‌چای، با بررسی جوامع بی‌مهرگان کف‌زی و غلظت نیترات و فسفات، انجام گرفت. برای این منظور تعداد 7 ایستگاه، باتوجه به نتایج عملیات پیش‌نمونه‌برداری، از بین 10 ایستگاه انتخاب شدند. نمونه‌برداری‌های اصلی در بهار 1389 در ماه‌های فروردین، اردیبهشت و خرداد انجام شد. به‌طورکلی 17 خانوادۀ بی‌مهرگان کف‌زی شناسایی شدند. خانواده‌های Chironomidae و Simoliidae در همۀ ایستگاه‌ها غالب بودند. نتایج نشان‌دهندۀ نوسانات بارز ترکیبات نیترات و فسفات از فروردین تا خرداد است. این ترکیبات در ایستگاه 1 تغییری را نشان ندادند و همواره مقدار آن‌ها برای نیترات و فسفات به‌ترتیب 0/0 و 1/0 بود. در آخرین و آلوده‌ترین ایستگاه، این ترکیبات در فروردین‌ماه به‌ترتیب از 7/6 و 8/5 برای نیترات و فسفات، به 2/8 و 3/7 میلی‌گرم در لیتر در خرداد‌ماه افزایش یافته است. خانواده‌های Beatidae (01/0P<) و Leptoceridae، Chironomidae  و Siimoliidae (05/0P<) به‌طور معنی‌داری طی ماه‌های گوناگون از ایستگاه 1 تا 7 تغییر یافته‌ا‌‌‌‌ند. به موازات این تغییرات، شاخص آلودگی وضعیت سلامت رودخانه طبق شاخص هیلسنهوف (FBI) در بدترین حالت در خرداد‌ماه از ایستگاه 1 تا 7 به‌ترتیب از 30/3 به 61/7 رسیده است. این اعداد نشان‌دهندۀ قرار گرفتن آب ایستگاه 1 در کلاس بسیار پاک و عالی و آب ایستگاه 7 در کلاس ضعیف است. تحقیق انجام‌شده گویای وضعیت نسبتاً سالم آب رودخانه از ایستگاه 3 به بالادست است.