بررسی صوری و معنایی سوزندوزیهای شمال خراسان (مطالعه موردی شهرستانهای بجنورد، شیروان، فاروج و قوچان)
نویسندگان
1 استادیار گروه صنایع دستی، دانشکده هنرهای کاربردی دانشگاه هنر، تهران، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد هنرهای اسلامی، موسسه آموزش عالی فردوس، مشهد، ایران
3 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، بجنورد، ایران
doi
10.22034/daraygah.2021.132636چکیده
سوزندوزی ازجمله هنرهای سنتی است که از دیرباز در ایران با توجه به اقلیم، فرهنگ، رسوم و باورها گستردگی قابلملاحظهای دارد. از مناطق کمتر شناختهشده در این حوزه، سوزندوزی شمال خراسان شامل شهرستانهای بجنورد، شیروان، فاروج، قوچان و روستاهای تابع است. این آثار با سادگی و خلوتی دارای مفاهیم و مضامین متنوعی هستند. هدف این مقاله مطالعه، دستهبندی و تحلیل نقوش سوزندوزی شهرستانهای مذکور است. بنابراین در پی پاسخ به این سؤال است که نقوش بهکار رفته در سوزندوزی مناطق مذکور چیست و چه معنا و مضمونی از منظر انسانشناسی هنر دارند؟ روش تحقیق، توصیفی و تحلیلی از منظر انسانشناسی هنر است. اطلاعات بر مبنای مستندات تصویری، بهصورت میدانی توسط نگارندگان، اسناد کتابخانهای و سایتهای اینترنتی فراهم شده است. یافتهها نشان میدهند که نقوش، بازتاب دغدغههای ذهنی و محیط زندگی بوده و از اصالت برخوردار هستند و ایجازگونگی این آثار قابلتوجه است. سوزندوزیها را میتوان در قالبهای انسانی، گیاهی، حیوانی و کتیبه دستهبندی نمود. آنچه زینتبخش خانهها میباشد، روابط بین فردی، دوستی با طبیعت پیرامونی، انتظار و یا آرزوهای فردی، اعتقادات و داستانها را حکایت دارد. بسیاری از نقوش دربردارنده خواست برکت، قناعت و امید بهحق هستند. این پردهها با غنای رنگی بهعنوان بقچه، دستمال، پرده و رو طاقچهای کاربری داشته و بهنوعی، تعامل و همنشینی با محیط زندگی مردم این خطه را روایت میکند.
