فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: یکی از واژگان قرآن کریم که در بیان حالات و گرایش­های نفس بیان شده است، واژه «تسویل» است و برخی از مترجمان آن را به تزیین ترجمه کرده‌اند؛ اما به نظر می‌رسد که مؤلفه‌های معنایی این دو واژه متفاوت است و نمی‌توان آنها را معادل دقیق یکدیگر دانست. پرسش اصلی تحقیق این است که معنای واژه «تسویل» در ساخنار معنایی قرآن چیست؟ هدف، تبیین تفاوت‌های معنایی میان این واژه و واژگان جانشین آن در سیاق آیات، با استناد به داده‌های لغت‌نامه‌ای و با رویکردی ساختاری است.روش پژوهش: روش اصلی پژوهش، معناشناسی ساختارگرایانه بر پایه‌ی روابط جانشینی و همنشینی است. ابتدا با مراجعه‌ به منابع لغوی، معنای اولیه‌ی «تسویل» به دست آمد. سپس با توجه همزمان به ساختار نحوی و معنایی آیات مشتمل بر واژه «تسویل»، واژگان جانشین و همنشین استخراج گردید. با بررسی ساختاری به همراه توجه به سیاق آیات، معنای «تسویل» در ساختار معنایی قرآن حاصل شد..یافته‌ها: در این پژوهش، ابتدا معانی مختلف این واژه در کتب لغت مورد بررسی قرار گرفته و بر این اساس، مفهوم «استرخاء» (سستی و رخوت) به عنوان توضیح مناسب‌تری برای تسویل، بر مبنای ریشه «سَوِلَ» انتخاب شده است. تحلیل ساختاری نشان می‌دهد که «نفس» و «شیطان» در رابطه همنشینی و «إملاء» در رابطه اشتدادی با تسویل قرار دارند و «نفس» پر بسامدترین همنشین آن است. همچنین، واژگان «تطویع»، «وسوسه» و «تزیین» در محور جانشینی با تسویل قرار دارند که با تسویل ترادف نسبی داشته  و در میدان معنایی مشترکی قرار می‌گیرند  که شامل انگیزه‌بخشی برای انجام عمل نادرست و کاهش مقاومت درونی در برابر آن است.نتیجه‌گیری: این مطالعه نشان داد که کوچک‌شمردن گناه و مصیبتی بزرگ و پایین‌آوردن اهمیت و بزرگی آن در نظر فرد، مؤلفه معنایی منحصر‌ به ‌فرد تسویل است که آن را از واژگان جانشین خود متمایز می‌سازد. برابر دانستن تسویل با «تزیین» در برخی تفاسیر و کتب لغت می­تواند تحت تأثیر مفهوم «سوْل» به معنای حاجت و درخواست باشد.