بررسی شناختی طرحوارههای تصویری در سوره سبأ
نویسندگان
1 استاد، گروه زبان و ادبیات عربى، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشجوی کارشناسى ارشد، گروه زبان و ادبیات عربى، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.30512/kq.2024.21257.3837چکیده
هدف: بررسی و تحلیل طرحوارههای تصویری قرآن کریم، بر اساس رویکردهای جدید نقدی سبب میشود تا مفاهیم انتزاعی به طور ملموس و گستردهای در ذهن مخاطب درک و دریافت شوند؛ زیرا طرحوارههای تصویری در واقع یک نوع ساخت مفهومی است که در معنیشناسی شناختی تاثیر به سزایی دارد. روش پژوهش: راهبرد روششناختی مقاله حاضر، بهرهگیری از نظریه طرحوارههای تصویری لیکاف و جانسون است که مبتنی بر طرحوارههای حرکتی، قدرتی و حجمی میباشد. از این رو نگارندگان با روش تحلیلی – توصیفی طرحوارههای تصویری سوره سبأ را بررسی کرده و کوشیدهاند تا مفاهیم انتزاعی و ذهنی موجود در این سوره را بر اساس نظریه طرحوارههای تصویری تبیین کند. یافتهها: دریافتهای معنیشناسی طرحوارههای حجمی سوره سبأ، حاکی از وجود تجربیاتی مانند: دیدن، فراگرفتن، اشاره کردن و مکانمندی ظرفیت آسمانها و زمین، تهمت زدن، دروغگویی، گمراهی، رمیدن و ترسیدن است که بیشتر از مفاهیم دیگر جلب توجه میکند. اما طرحوارههای حرکتی این سوره، فقط با تجربۀ رسیدن مطرح شدهاند که ذهن انسان را در فضای حرکت و مقصدی که این طرحوارهها حاکی از آن هستند، قرار میدهد. در طرحوارههای قدرتی نیز تجربیاتی چون بیان قدرت لا یزال الهی در برابر منکران و یا تسلیم شدن کافران در دام وسوسههای شیطانی که منجر به انکار معاد میشود، به عنوان مانع و سدّی مطرح شده و یا به گونهای است که سدّی در برابر آن قرار میگیرد. نتیجهگیری: طرحوارههای تصویری با بسامد 61 موردی و در سه سطح حجمی، حرکتی و قدرتی در سوره سبأ میباشد که میان مفهومسازی و ادراک انسانی تناسب ایجاد کرده است. در این میان طرحوارههای حجمی، بیشترین میزان فراوانی را دارند که در حسی شدن مفاهیم انتزاعی و قابل اداراک بودن آنها، نقش درخور توجهای را در سوره ایفا کردهاند.
