جریان شناسی مطالعات حدیثی با تأکید بر روایات «لیلة‌القدر»

نویسندگان

1 استادیار گروه تفسیر و علوم قرآن ، دانشکده علوم قرآنی بجنورد، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، بجنورد، ایران. رایانامه

doi
10.30512/kq.2024.20466.3730
چکیده

اشاره قرآن کریم به عظمت لیلة القدر از یک سو و عدم تعیین زمان دقیق آن از دیگر سو، خیلی زود موضوع لیلة القدر را به یکی از دغدغه‌ها و چالش‌های فکری صحابه و تابعان تبدیل نمود. پی‌جویی و تحلیل روایات پیرامون لیلة القدر در منابع اهل سنّت، وجود حداقل سه جریان حدیثی را اثبات می‌کند. جریان حدیثی فعال در بوم حجاز که توانسته بود به عنوان جریانی غالب تا بوم عراق و شام نیز توسعه یابد احتمال درک لیلة القدر در «العشر الأواخر/دهه پایانی» یا «السبع الأواخر/هفته پیانی» ماه مبارک رمضان را به عنوان احتمالی راجح دنبال می‌کرد. جریان حدیثی دیگری که به نام ابن مسعود شناخته می‌شد قائل به دَوَران لیلة القدر در طول سال بود. این جریان حدیثی که زادبوم آن کوفه بود، جای خود را در محافل حدیثی مدینه نیز پیدا کرده و واکنشهایی را بر انگیخته بود. جریان حدیثی سومی به رهبری تعدادی از قاریان سرشناس کوفه همچون زرّ بن حبیش و عاصم بن ابی النجود کوفی در تقابل با جریان حدیثی ابن مسعود شکل گرفت که با نگاهی جزمی شب بیست و هفتم ماه مبارک رمضان را به عنوان لیلة القدر معرفی می‌کرد.