الگوی حکمرانی مالی با تأکید بر سیره امام علی(ع) (بر پایه تحلیل هنجارهای بنیادین در اقتصاد اسلامی)

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه حضرت معصومه(س)، قم، ایران.

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد حدیث، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه حضرت معصومه(س)، قم، ایران.

doi
10.30512/kq.2026.22978.4085
چکیده

هدف: هدف از انجام این پژوهش، بررسی بایدها و نبایدهای اقتصادی در اسلام با تأکید بر آموزه‌های علوی و استخراج هنجارهای برجسته اقتصاد اسلامی از قرآن و روایات اهل بیت (ع) است تا به الگوی حکمرانی مالی دست یابد. روش پژوهش: در این پژوهش، برای استخراج و تحلیل هنجارهای اقتصادی در اسلام، از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شده است که با تمرکز بر آموزه‌های علوی و بررسی آیات قرآن و روایات اهل بیت (ع) صورت گرفته است.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که محوری‌ترین هنجارهای اقتصادی در اسلام عبارتند از: برپایی عدالت اقتصادی، ایجاد اعتماد و امنیت اقتصادی، نظارت بر فعالیت‌های اقتصادی، ترویج ساده‌زیستی و قناعت، تشویق به انفاق و دستگیری مستمندان، و حفظ امیدواری و رضایت مردم نسبت به مسائل اقتصادی. این هنجارها در یک سیستم به‌هم‌پیوسته، الگوی حکمرانی مالی را مشخص می‌کنند.نتیجه‌گیری: نتیجه پژوهش حاکی از آن است که عدالت اقتصادی به عنوان محور و هدف غایی الگوی حکمرانی مالی عمل کرده و سایر هنجارها را جهت‌دهی می‌کند. امنیت اقتصادی و نظارت، بستر تحقق عدالت را فراهم می‌آورند، در حالی که هنجارهای ساده‌زیستی، انفاق و امیدواری، زمینه فرهنگی و اجتماعی لازم برای تثبیت و پایداری این الگو را ایجاد می‌کنند.