فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: خداوند در آیه 52 سوره احزاب خطاب به پیامبر اکرم(ص) می­فرماید: «لایحلّ لک النساء من بعد...». برخی محققان شیعی با تکیه بر روایات بر این باورند که این آیه به وسیله آیه 50 نسخ شده است. ازاین­رو، برخلاف مدلول این آیه، ازدواج­های جدید برای پیامبر(ص) حتی بعد از نزول این آیه جایز بوده است. «بازخوانی و ارزیابی دیدگاه مسنوخ بودن آیه 52 سوره احزاب»، «ارائه تحلیل­های واقع­بینانه از ازدواج‌های پیامبر اکرم(ص)»، «امکان­سنجی به‌کارگیری این آیه در تبیین تحولات فرهنگی صدر اسلام» ضرورت بررسی نسخ این آیه را آشکار می‌کند.روش پژوهش: این پژوهش به شیوه تحلیلی ـ انتقادی انجام شده است. بررسی دیدگاه مذکور نشان می­دهد این دیدگاه دارای ضعف­های جدی از جمله عدم تطابق با آیات قرآن کریم و نداشتن مستندات کافی است.یافته‌ها: بررسی­ تحلیلی آیات و روایات نشان می­دهد، دیدگاه منسوخ بودن آیه 52 از سوره احزاب با چالش­های زیادی مواجه است؛ زیرا: الف: بین این آیه و آیه ناسخ تعارضی نیست؛ درحالی‌که در نسخ باید بین ناسخ و منسوخ تعارض کلی برقرار باشد به نحوی که به­ هیچ‌وجه نتوان بین آنها جمع کرد.ب: در نسخ، منسوخ باید مقدم بر ناسخ باشد؛ درحالی­که آیه 50 در قرآن قبل از آیه 52 قرار دارد و محتوای این دو هم این ترتیب را تأیید می‌کند.ج: علاوه بر استناد به روایاتی از سنخ «خبر واحد» در این دیدگاه، این روایات با قرآن در تعارض هستند. در اصول­فقه نیز ثابت شده است که این اخبار نمی­توانند ناسخ قرآن باشند.نتیجه‌گیری: دیدگاه نسخ آیه 52 سوره احزاب نه تنها مقتضی ندارد؛ بلکه با موانع زیادی روبروست. عدم پذیرش نسخ این آیه زمینه را برای تحلیل دقیق ازدواج­های پیامبر(ص) جهت آشکارکردن نقش این ازدواج­ها در تحولات فرهنگی صدر اسلام و تبیین روش تدریجی قرآن در محدودکردن تعداد همسران یک مرد را فراهم می­کند.