فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دشت پیرانشهر به‌دلیل وجود رودخانه‌های دائمی و پر آب هم‌چون زاب کوچک و خاک حاصلخیز و مناسب برای کشاورزی، همواره از پیش‌ازتاریخ تا عصر کنونی موردتوجه جوامع انسانی بوده است. در سال‌های اخیر به‌دلیل کنترل آب‌های مرزی اقدام به ساخت چندین سد شده است که سد کانی‌شینکا ازجملۀ این سدها است. محوطۀ گردی‌شیطان، یکی از محوطه‌هایی است که در چارچوب برنامۀ نجات‌‌بخشی سد کانی‌شینکا مورد کاوش قرار گرفت. هدف اصلی از کاوش این محوطه، برآورد اولیه از وضعیت لایه‌های باستانی بود تا در صورت ضرورت کاوش نجات‌بخشی، برنامه‌ای بلندمدت تدوین شود؛ از این‌رو، گمانۀ‌ لایه‌نگاری در قسمت مرتفع تپه ایجاد شد و در نتیجۀ کاوش مشخص شد که این محوطه دارای بیش از سه متر نهشته‌های باستانی شامل دوره‌های اشکانی، مس‌وسنگ متأخر (پیزدلی) و مس‌‌وسنگ قدیم (دالما) است. اگرچه محوطۀ گردی‌‌شیطان در راستای پروژه نجات‌بخشی کاوش شد، اما با این‌وجود پرسش‌هایی نظیر جایگاه و چگونگی دوره‌های شناسایی شده، ازجمله دورۀ دالما موردتوجه قرار گرفت. درنهایت، این نوشتار سعی‌بر این دارد که یافته‌های حاصل از کاوش، معرفی و طبقه‌بندی شوند و ازطریق نتایج منتشر شدۀ محوطه‌های دیگر به مقایسۀ تطبیقی یافته‌ها بپردازد. مطالعۀ سفال‌های به‌دست آمده از لایه‌های دالمایی نشان می‌دهد که محوطۀ گردی‌شیطان غالب گونه‌های سفالی منتسب به فرهنگ دالما را دارا بوده و هم‌چنین با توجه به شناسایی سفال‌های نوع پیزدلی می‌توان مرحلۀ گذار به این فرهنگ را نیز مورد بررسی قرار داد. در نوشتار حاضر ضمن ارائه یک لایه‌نگاری از محوطه، سعی‌شده است که یافته‌های به‌دست آمده، مخصوصاً سفال نیز معرفی و طبقه‌بندی شوند. نتایج اولیۀ کاوش گردی‌شیطان نشان‌داد که یکی از سکونتگاه‌های شاخص مربوط به دورۀ دالما در جنوب دریاچۀ ارومیه بوده است.