تجربه‌گرایی و چالش تحلیلی‌ها

نویسندگان

1 استادیار گروه فلسفه، دانشگاه اصفهان

doi
چکیده

با اینکه در چند دهة اخیر دیدگاه پوزیتیویستها پیرامون تمایز تحلیلی- ترکیبی با نقدهایی جدی روبرو شده است اما هنوز نتایج اصلی این تمایز مانند انکار واقعگرایی در دو حوزة ریاضی و منطق و جدایی دانش و ارزش تا حدود زیادی در فلسفة علم معاصر باقی است. در این نوشتار ضمن بررسی مشکلات متعدد تجربه‌گرایان در تبیین جایگاه معرفتی تحلیلی‌ها استدلال خواهد شد که رویکرد کواینی نیز با اینکه بن بست نگاه پوزیتیویستی در خصوص تحلیلی‌ها را اعلام می‌کند اما نه تنها در ریاضی و منطق از قراردادگرایی پوزیتیویستی، که با هر گونه جستجو و گفتگوی علمی در تضاد است، جدا نمی‌شود بلکه این قراردادگرایی را به حوزة علوم تجربی نیز بسط می‌دهد. نگاه دوباره به واقع‌گرایی در دو حوزة ریاضی و منطق به عنوان راهی برای خروج از این بن بست پیشنهاد پایانی این نوشتار است. در این پیشنهاد با اشاره به پاره‌ای از قابلیتهای فلسفة ارسطویی در حل مسئلة تحلیلی‌ها از آن برای تقویت واقعگرایی در این دو حوزه استفاده خواهد شد.