فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: اصطلاح­شناسی و شناخت ماهیت تدبّر، از نگاه قرآن­پژوهان و تبیین روابط آن با اصطلاحات مرتبط و تعیین مرزهای مفهومی آن، یکی از بایسته­های پژوهشی است. این پژوهش، پس از ریشه­شناسی و تبیین معنای لغوی تدبّر و بررسی کاربردهای قرآنی آن و بررسی مؤلفه­های فرایند تدبّر از منظر قرآن­پژوهان، ماهیت و چیستی اصطلاح تدبّر را تبیین می‌کند.روش پژوهش: داده‌های مورد نیاز این پژوهش با استفاده از روش فیش‌برداری کتابخانه‌ای جمع‌آوری شده و سپس با به‌کارگیری روش منطقی «سَبر و تقسیم» مورد مقایسه، تطبیق و استنتاج علمی قرار گرفته است.یافته‌ها: این جستار نشان می­دهد که تدبّر یک روش آموزش همگانی متعلّم‌محور است که امروزه آن را با نام روش فعال آموزشی اکتشافی می­شناسند. اکتشافی بودن تدبر، علاوه بر لذت‌بخش کردن این فرآیند، ماندگاری آموزش را به همراه داشته و مسیر آن را خوشایند می‌سازد. متدبر فعالانه به سراغ فهم قرآن می‌رود و آگاهانه تفهیم خداوند را دریافت می‌کند. دریافت آگاهانه تفهیم قرآنی همان نقشی است که خداوند برای مخاطبان کلام خود در نظر گرفته است و آنها را بدان امر فرموده است. استفاده از روش تدبری برای دریافت و تفهم متن و موضوعات قرآنی، ضمن استناد دقیق، به خاطر فعال نگه‌داشتن متدبر در تمام مراحل تدبر، باعث نشاط او در این فرآیند می‌شود. با توجه به همگانی بودن تدبر، این روش در بین علاقه‌مندان به فهم قرآنی با اقبال مواجه شده است.نتیجه‌گیری: بررسی و اجرای مراحل دو نمونه تدبّر قرآنی، انطباق کامل فرایند تدبّر با مراحل آموزش اکتشافی در روش استقرایی، حلّ مسأله و قصه­گویی را نشان می­دهد.