رویکرد و مؤلفه‌های حاکمیتی رفاه اجتماعی در سیره امام علی(ع) از دیدگاه نهج‌البلاغه

نویسندگان

1 ، دانشجوی کارشناسی ارشد گروه فرهنگی‌ـ اجتماعی، دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانش‌آموخته دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

doi
10.30512/kq.2025.22881.4008
چکیده

هدف: توجه به رفاه، امری به درازای زندگی بشر است و هر مکان و زمانی که حکومتی وجود داشت، رگه‌هایی از رفاه اجتماعی را می‌توان در آن یافت؛ از این‌رو، مقاله حاضر با هدف دستیابی به رویکرد و مؤلفه‌های رفاه اجتماعی در سیرۀ امیرالمؤمنین علی (ع) نگارش شده است.روش تحقیق: در این پژوهش برای دستیابی به هدف از سیره‌پژوهی و منابع کتابخانه‌ای، به‌طورخاص نهج‌البلاغه استفاده شده است. همچنین برای تحلیل داده‌ها ذیل سیره‌پژوهی نیز از فرایند تحلیل مضمون بهره گرفته است.یافته‌ها: به‌طور کل برای ایجاد و تقویت رفاه اجتماعی باید راه حق و عدالت را پیمود که با توجه به شرایط و ویژگی‌ها منوط بر رعایت تساوی یا استحقاق است. همچنین مؤلفه‌های رفاه اجتماعی با توجه به کارگزاران نیز عبارت هستند از: مالی-اقتصادی، امنیتی-نظامی، نظارتی-قضایی، اخلاقی، اجتماعی و دینی.نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از بررسی سیره‌ی امام علی (ع) (رویکرد و مؤلفه) در نهج‌البلاغه بیانگر آن است که رعایت حق و عدالت در تحقق رفاه اجتماعی نقش بسیار مهم و تعیین‌کننده‌ای دارد؛ به‌گونه‌ای که می‌توان گفت رفاه اجتماعی، مفهومی عجیبن شده با عدالت و رعایت حقوق است. مؤلفه‌های حاصل نیز نشان می‌دهند که آن حضرت در تحقق رفاه اجتماعی نگاهی وسیع و در ابعاد مختلف داشته‌اند؛ چنانکه توجه به بعد دینی جامعه به‌عنوان مؤلفه رفاه اجتماعی در نهج‌البلاغه به‌دست آمد.