فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: متوکل بن عمیر یکی از محدثانی است که اطلاعات چندانی درباره شخصیت و مرام رجالی او در منابع حدیثی و رجالی وجود ندارد. هویت، زندگینامه و منش رجالی این فرد به ‌درستی مشخص نشده و هیچ‌یک از رجالاون متقدم اطلاعات روشنی از او ارائه نکرده‌اند، با آنکه تمامی سلسله سندهای نسخه‌های صحیفه سجادیه به این راوی ختم می‌شود. هدف این پژوهش توصیف و تحلیل داده‌های تاریخی، رجالی و حدیثی برای رفع ابهامات موجود درباره وی و تبیین جنبه‌های مختلف زندگی او بر اساس گزارش‌ها و استدلال‌های تاریخی است.روش پژوهش: این پژوهش به روش توصیفی‌ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از داده‌های تاریخی، رجالی و حدیثی به تحلیل اخبار مربوط به متوکل بن عمیر پرداخته است. تلاش شده تا با استفاده از قرائن رجالی، سندی و متنی، اطلاعات دقیق‌تر و موثق‌تری درباره شخصیت، زندگی و جایگاه رجالی این محدث به دست آید.یافته‌ها: 1. متوکل بن عمیر همان متوکل بن هارون است و نام پدر او عمیر بوده است. انتساب به هارون به دلیل انتساب به جدّ وی (هارون) مطرح شده است؛ 2. عمیر بن متوکل فرزند متوکل بن عمیر است؛ بنابراین، متوکل هم پدری به نام عمیر و هم فرزندی به همین نام داشته است؛ 3. متوکل بن عمیر در اواخر قرن یکم و اوایل قرن دوم می‌زیسته و از اهالی بلخ بوده است؛ 4. تنها مجموعه روایی قابل استناد به متوکل بن عمیر، صحیفه سجادیه است؛ 5. براساس تحلیل قرائن رجالی، سندی و متنی، متوکل بن عمیر شخصیتی امانتدار، ضابط، عادل، صادق، متدین به دین اسلام و موثق بوده است.نتیجه‌گیری: کاربست روش‌های تحلیل تاریخی و رجالی در این پژوهش نشان داد که متوکل بن عمیر، شخصیتی محوری در زنجیره اسناد صحیفه سجادیه بوده و علی‌رغم ابهاماتی که درباره زندگی او وجود دارد، شواهد به روشنی بر وثاقت، دیانت و امانتداری او دلالت می‌کند.