فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: حلقه مشترک راوی تکرارشونده در سندهای مجموعه­ روایات یک اثر روایی است که دارای مشایخ متعدد بوده و ازاین‌رو، پس از نام وی در سوی متقدم اسانید پراکندگی و انشعاب وجود دارد. در این نوشتار، با الهام از الگویی روش­مند در بازیابی منابع آثار روایی براساس تحلیل کارکرد حلقه مشترک، واکاوی دسته­ای از پرتکرارترین سندهای کتاب الکافی یعنی محمد بن یحیی از احمدبن محمدبن عیسی از حسن­بن محبوب از علی­بن رئاب از زیاد ابوعبیده الحذاء در دستور کار قرار گرفت تا علاوه بر شناسایی برخی از منابع کلینی در تدوین الکافی، ضرورت افزودن دو گام دیگر به الگوی یادشده تبیین شود.روش پژوهش: الگوی استفاده‌شده در این پژوهش شامل نُه گام ذیل است: 1. استخراج و دسته‌بندی اسانید؛ 2. تعیین حلقه‌های مشترک؛ 3. شناسایی حلقه‌های مشترک صاحب تألیف؛ 4. بررسی کارکرد حلقه‌های مشترک صاحب تألیف؛ 5. اطمینان از انتساب و عنوان کتاب؛ 6. مقابلۀ متون؛ 7. تطبیق طرق با سند روایات؛ 8. بررسی موضوعی‌ـ آماری؛ 9. بررسی شواهد فرعی.یافته‌ها: در راستای تصحیح و تعمیق الگوی یادشده توجه به دو گام دیگر حائز اهمیت است. نخست، توجه به نسبت آثار هر طبقه از روایان با آثار مشایخ ایشان است. امری که موجب می­شود چگونگی ارتباط آثار مشایخ آن راوی با اثر وی و نیز، احتمال منبع‌بودن آثار مشایخ ایشان مدنظر واقع گردد. گام دوم آنکه علاوه بر توجه به انشعابات قسمت متقدم سند و مشایخ راوی، عنایت به انشعابات قسمت متأخر سند و شاگردان و راویان برجسته­ وی، در دستور کار قرار گیرد.نتیجه‌گیری: بر اساس تحلیل­های انجام گرفته، می­توان این احتمال جدی را مطرح کرد که کلینی از آثار حسن بن محبوب بهره برده باشد با این توضیح که در مواردی که از طریق محمد بن یحیی از احمد بن محمد بن عیسی از آثار حسن بن محبوب به اخذ روایت اقدام نموده است، بیشتر از روایات محمد بن یحیی و احمد بن محمد بهره جسته و نه از تألیفات آنان؛ اما در مواردی که طریق علی بن ابراهیم از ابراهیم بن هاشم را ذکر می­کند، بیشتر به ­واسطه­ آثار علی بن ابراهیم از تألیفات حسن بن محبوب بهره جسته است.