فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: قرآن کریم کتاب هدایت است و شرط بهره‌مندی از آن، فهم صحیح مراد خداوند است. فهم آیات نیز به ابزار و قرائنی نیازمند است که یکی از آن‌ها، شناخت زمان و مکان نزول آیات است. با توجه به اهمیت شناخت زمان و مکان نزول در فهم مراد الهی از آیات، این مقاله بر آن است  که نقش این شناخت را در تفسیر قرآن بیان کند.روش پژوهش: این مقاله به روش توصیفی‌تحلیلی انجام گرفته است. برای شناخت زمان و مکان نزول آیات  از دو روش استفاده شد: الف) روش‌های درون‌متنی که با تحلیل محتوای آیات و سیاق آن‌ها، بخشی از فضای نزول آیات، زمان و مکان، مکی یا مدنی بودن آیات مشخص گردید.  ب) روش‌های برون‌متنی که همان استفاده از کتب تاریخی، سیره و  اسباب النزول در جهت دست‌یابی به زمان و مکان نزول آیات است..یافته‌ها: شناخت زمان و مکان نزول آیات، مفسر را در موارد ذیل کمک‌ می‌کند:مفسر را از مراد استعمالی الفاظ و عبارات قرآنی، منصرف کرده و به مراد جدی الهی رهنمون می‌گردد؛ 2. شناسایی بسیاری از روایات نادرست در سبب نزول آیات و اسرائیلیات؛ 3. کشف اهداف و اغراض اصلی سوره‌‌ها؛ 4. شناخت سبب نزول یا مصداق آیه؛ 5. سیر تدریجی نزول احکام الهی و به عبارتی، سیر تربیت اسلامی در صدر اسلام؛ 6. شناخت آیات ناسخ و منسوخ؛ 7. رفع تعارض بدوی از ظاهر برخی از آیات و 8. شناخت مرجع ضمیر در آیات.نتیجه‌گیری: از نتایج تحقیق حاضر می­توان موارد زیر را برشمرد:  1.‌ توجه صرف به گفته لغت­شناسان برای کشف معنای واژه‌های قرآن ، بدون توجه به زمان و مکان نزول آیات صحیح نیست. 2. برای شناخت سبب نزول و مصادیق آیات، نمی­توان صرفا به کتب روایی یا تفسیری مراجعه کرد. 3. یکی از راههای شناخت سیر تدریجی تربیت اسلامی توجه به زمان و مکان نزول آیات است. 4. پدیده نسخ در آیات قرآن کریم نشانگر ارتباط موضوع نزول قرآن با دو عنصر زمان و مکان است. 5. تبیین زمان و مکان نزول آیات، ادعای تعارض ظاهری  برخی از آیات با بعض دیگر را ابطال می‌کند.