فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: محمد آرکون دیدگاه‌های خاصی پیرامون قرآن کریم دارد. وی روش‌ها و متدولوژی غربی را بدون کمترین منع و تغییری به‌کار می‌برد و دایرۀ استفاده از آنها را تا خود قرآن امتداد می‌بخشد. همین دیدگاه در فهم وی از اعجاز بازتاب یافته و در نتیجه، دیدگاه دانشمندان اسلامی پیرامون بحث اعجاز قرآن را ضعیف می‌داند. این جستار بر آن است تا به نقد مبانی و پیش‌فرض‌های آرکون در این موضوع بپردازد.روش پژوهش: این مقاله به روش تحلیلی‌– انتقادی انجام گرفته و مبانی و پیش‌فرض‌های آرکون را در چهار محور مجازی‌بودن آیات قرآن، تاریخ‌مندی میراث اسلامی، اسطوره‌انگاری قرآن و تطبیق خصوصیات کتاب مقدس بر قرآن کریم، مورد بررسی و ارزیابی قرار می‌دهد و همچنین به نقد روش‌شناسی و نظریات او در فهم اعجاز می‌پردازد.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش در موضوع نقد آرای محمد آرکون دربارۀ اعجاز قرآن را می‌توان چنین بیان نمود:برخی از نومعتزله، در استدلال خود از مغالطۀ تعمیم جهت نتیجه‌گیری استفاده کرده‌اند و توصیف تجسمی خداوند را به دیگر عناصر توصیفی در قرآن تعمیم داده و تمام آنها را نمادین تلقی می‌کنند؛ درحالی‌که این نوع نتیجه‌گیری از اساس باطل است و نزد جامعۀ علمی مقبول نیست. 2.خاستگاه اندیشۀ اسلامی با منشأ علوم ‌انسانی غربی متفاوت است؛ لذا بهره‌مندی از علوم ‌انسانی غربی جهت ابتکار و نوآوری، کاری به‌غایت بی‌نتیجه و عبث است. 3.نتیجه‌ای که در استفاده از علوم‌ انسانی غربی به‌خصوص تاریخ‌مندی حاصل می‌شود، در تعارض با اهداف و پروژۀ آرکون است.نتیجه‌گیری: از نتایج تحقیق حاضر می‌توان موارد ذیل را برشمرد: 1. برخلاف عقیدۀ آرکون، مجازبودن بخشی از واژگان قرآن کریم به معنای مجازبودن کل آن نیست؛ بنابراین، نمی‌توان این اصل و قاعده را به کل آیات قرآن تعمیم بخشید. 2. قرائت تاریخ‌مند قرآن با خیال‌انگیزی و غیرحقیقی بودن وحی برابر می‌شود؛ ولی این نتیجه موجب نقض غرض نزول قرآن و نقض اهداف محمد آرکون در موضوع و پروژۀ خویش است. 3. نسبت‌دادن اسطوره به قرآن پدیدۀ جدیدی نیست که صرفاً از سوی متجددان اسلامی مطرح شده باشد؛ بلکه مشرکان و معاندان صدر اسلام نیز همین نسبت را به قرآن می‌دادند که البته قرآن با قدرت تمام در مقابل اسطوره‌پنداری قرآن موضع گرفته و این نسبت را مردود می‌داند.  4. قرآن کریم با کتاب مقدس تفاوت‌های اساسی دارد و خود قرآن نیز مقایسه‌کردن این کتاب آسمانی را با کتب پیشینیان تأیید نمی‌کند. 5. موضوع اعجاز قرآن از صدر اسلام مطرح بوده و در قرآن کریم نیز ضمن آیات موسوم به آیات تحدی به این موضوع تصریح شده است.