نقش پیوستگی تفسیری در فهم جامع‌تر از آیات: نمونه موردی آیه 104 سوره طه

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه علوم ومعارف قرآن کریم

2 گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران

doi
10.30512/kq.2022.18320.3400
چکیده

توجه به پیوستگی تفسیری و عدم اکتفا به پیوستگی تبادری، نقش به ‌سزایی در روشن‌تر شدن مفاد آیات دارد. در پیوستگی تفسیری، با بهره‌گیری از آیاتی که به ظاهر ارتباط کمتری با آیه مورد تفسیر دارند، نکات تازه‌تری از آیه قابل برداشت است. به عنوان مثال، آیات 102 تا 104 سوره مبارکه طه، فضایی را به تصویر می‌کشد که مجرمان پس از نفخ صور و زنده­شدن، در خصوص میزان وقوف در دنیا یا برزخ اختلاف‌ نظر دارند. برخی مدت وقوف را معادل ده روز می‌دانند؛ اما شخصی که خداوند متعال با تعبیر «أَمْثَلُهُمْ طَرِیقَةً» از او یاد می‌کند، میزان وقوف را یک روز بیشتر نمی‌داند. پژوهش حاضر به بررسی پیچیدگی‌های موجود در تفسیر و تبیین این آیه و نظرات مفسران پیرامون این پیچیدگی‌ها پرداخته و با کاوش در اقوال تفسیری به این نتیجه رسیده است که عموم مفسران با اکتفا به معنای ارتکازی و پیوستگی‌های تبادری، عبارت یادشده در آیه 104 را حمل بر حقیقت نموده و از آن مدح را استنباط کرده‌اند حال آنکه با بهره‌گیری از پیوستگی تفسیری و پیوندهای غیر آشکار برخی آیات سوره با این آیه، معنایی مجازی و کنایی از آن قابل برداشت است که طعنه‌ نهفته در کلام را آشکار می‌سازد. کنایه‌ای که عموم مفسران به علت عدم توجه به پیوستگی‌های تفسیری و عدم پیروی از مدل تفسیری جامع‌ و ساختارمند، از آن غفلت نموده‌اند.