تنظیم منحنی فرمان سدها با استفاده از مفهوم جریان زیستمحیطی (مطالعه موردی: رودخانههای منتخب منتهی به دریاچهی ارومیه)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری سازه های آبی/ گروه مهندسی آب، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
2 دانشیار/ گروه آبیاری و آبادانی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
3 دانشیار /گروه مهندسی عمران و معماری، دانشگاه پاویا، پاویا، ایتالیا.
4 دانشیار / گروه مهندسی آب، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
5 استادیار/ گروه فیزیک، دانشگاه ایندیانا، پنسیلوانیا، ایالات متحدهی امریکا.
doi
چکیده
دریاچه ارومیه واقع در شمالغرب ایران به دلیل عوامل طبیعی و انسانی با بحران جدی مواجه شده است. تنظیم منحنی فرمان سدها و باز توزیع بهینه آنها برای حفظ سلامتی اکوسیستم دریاچه ضروری است. در یک روش ساده هیدرولوژیکی رژیم جریان بهینه سدها با استفاده از حجم جریان حوضه آبریز پاییندست میتواند تخمین زده شود. بر این اساس در تحقیق حاضر منحنی فرمان سدهای مخزنی شهیدکاظمی، شهرچای، زولا، دیریک، عجبشیر، ونیار و علویان در حوضه آبریز دریاچه ارومیه تحت سه سیاست متفاوت بهرهبرداری (30%، 50% و 80% از میانگین جریان سالانه به عنوان حجم آب قابل رهاسازی) محاسبه شده است. سپس با استفاده از دادهی اندازهگیری شده، مقدار ماهانه مؤلفهی QResidual (تلفات و آوردها در پاییندست) محاسبه شد. در گام بعدی مؤلفهی QAAD (حجم آب در دسترس سالانه در آخرین ایستگاه آبسنجی) برای سه سناریو بهرهبرداری از سد محاسبه شد. نتایج نشان داد با بکار بردن 80% از میانگین جریان سالانه (سناریو 3)، تمامی رودخانهها مقدار مثبتی برای QAADخواهند داشت؛ بنابراین سناریو 3 بهعنوان سناریو مؤثر بر احیای دریاچه انتخاب شد. درنهایت مقدار ماهانه QCAH(نزدیکترین هیدروگراف به هیدروگراف طبیعی رودخانه) در آخرین ایستگاه آبسنجی و QRW (حجم آب مورد نیاز ماهانه برای خروج از سد) محاسبه شد.
