اصحاب کهف؛ روایتی مسیحی یا قصه ای قرآنی؟

نویسندگان

1 استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه علوم کشاورزی ساری

2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه مازندران

3 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه یزد

doi
10.30512/kq.2023.19533.3595
چکیده

خاورشناسان بر این باورند که قصۀ اصحاب کهف در قرآن همان داستان هفت خفتۀ اِفِسوس است که پیامبر اکرم(ص) آن را از مسیحیانِ گمراهی که اطرافش بوده­اند، آموخته است. آنگاه این داستان را با جدیت، به پیروانش تعلیم داد و سرچشمه­اش را نیز، وحی الهی معرفی کرد. نوشتار پیش­رو که به روش توصیفی ـ تحلیلی سامان یافته، در پی آن است تا به نقد و ارزیابی نظرات این گروه از خاورشناسان بپردازد. بررسی­ها نشان می­دهد، برخلاف اطناب و تفصیلِ پُر ابهام روایات مسیحی که در مورد یارانِ غار وجود دارد، قرآن این قصه را بدون هیچ مبالغه­ای، گویاتر و رساتر بیان کرده و همسان­سازی قصۀ قرآنیِ اصحاب کهف با متون پیشین، صرفاً فرضیاتی است که خاورشناسان، بدون توجه به شیوۀ قصه­گویی قرآن و معانی دقیق آیات و با عنایت به برخی اشتراکاتِ میان نوشته­های مسیحی با تفاسیر اسلامی، آن را بیان داشته­اند. قرآن بدون اشاره به «سالِ حدوث واقعه، آیین جوانانِ غار، قهرمانان حادثه و اینکه اهل کدام ملت و سرزمین بوده­اند»، تنها آنان را جوان­مردانی معرفی کرده که بر آیین توحید بوده و در میان قوم خود، ندای یکتاپرستی سر داده­اند. این ادعا که یارانِ غار، مسیحی بوده و در شهر اِفِسوسخاورشناسان بر این باورند که قصۀ اصحاب کهف در قرآن همان داستان هفت خفتۀ اِفِسوس است که پیامبر اکرم(ص) آن را از مسیحیانِ گمراهی که اطرافش بوده­اند، آموخته است. آنگاه این داستان را با جدیت، به پیروانش تعلیم داد و سرچشمه­اش را نیز، وحی الهی معرفی کرد. نوشتار پیش­رو که به روش توصیفی ـ تحلیلی سامان یافته، در پی آن است تا به نقد و ارزیابی نظرات این گروه از خاورشناسان بپردازد. بررسی­ها نشان می­دهد، برخلاف اطناب و تفصیلِ پُر ابهام روایات مسیحی که در مورد یارانِ غار وجود دارد، قرآن این قصه را بدون هیچ مبالغه­ای، گویاتر و رساتر بیان کرده و همسان­سازی قصۀ قرآنیِ اصحاب کهف با متون پیشین، صرفاً فرضیاتی است که خاورشناسان، بدون توجه به شیوۀ قصه­گویی قرآن و معانی دقیق آیات و با عنایت به برخی اشتراکاتِ میان نوشته­های مسیحی با تفاسیر اسلامی، آن را بیان داشته­اند. قرآن بدون اشاره به «سالِ حدوث واقعه، آیین جوانانِ غار، قهرمانان حادثه و اینکه اهل کدام ملت و سرزمین بوده­اند»، تنها آنان را جوان­مردانی معرفی کرده که بر آیین توحید بوده و در میان قوم خود، ندای یکتاپرستی سر داده­اند. این ادعا که یارانِ غار، مسیحی بوده و در شهر اِفِسوس سکونت اشته­اند، فقط در روایاتی از کتب مختلف تفسیری و تاریخی مسلمانان آمده است و با محتوای آیات قرآن همخوانی ندارد. همچنین، اثرپذیری پیامبر(ص) از آموزگاران مسیحی، تنها در حد یک ادعا بوده که بدون ارائۀ هرگونه سند متقنِ تاریخی و تفصیلی بیان شده است.واژگان کلیدی: اصحاب کهف، خاورشناسان، قصۀ قرآنی، اِفِسوس، روایت مسیحی.سکونت داشته­اند، فقط در روایاتی از کتب مختلف تفسیری و تاریخی مسلمانان آمده است و با محتوای آیات قرآن همخوانی ندارد. همچنین، اثرپذیری پیامبر(ص) از آموزگاران مسیحی، تنها در حد یک ادعا بوده که بدون ارائۀ هرگونه سند متقنِ تاریخی و تفصیلی بیان شده است.