اصحاب کهف؛ روایتی مسیحی یا قصه ای قرآنی؟
نویسندگان
1 استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه علوم کشاورزی ساری
2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه مازندران
3 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه یزد
doi
10.30512/kq.2023.19533.3595چکیده
خاورشناسان بر این باورند که قصۀ اصحاب کهف در قرآن همان داستان هفت خفتۀ اِفِسوس است که پیامبر اکرم(ص) آن را از مسیحیانِ گمراهی که اطرافش بودهاند، آموخته است. آنگاه این داستان را با جدیت، به پیروانش تعلیم داد و سرچشمهاش را نیز، وحی الهی معرفی کرد. نوشتار پیشرو که به روش توصیفی ـ تحلیلی سامان یافته، در پی آن است تا به نقد و ارزیابی نظرات این گروه از خاورشناسان بپردازد. بررسیها نشان میدهد، برخلاف اطناب و تفصیلِ پُر ابهام روایات مسیحی که در مورد یارانِ غار وجود دارد، قرآن این قصه را بدون هیچ مبالغهای، گویاتر و رساتر بیان کرده و همسانسازی قصۀ قرآنیِ اصحاب کهف با متون پیشین، صرفاً فرضیاتی است که خاورشناسان، بدون توجه به شیوۀ قصهگویی قرآن و معانی دقیق آیات و با عنایت به برخی اشتراکاتِ میان نوشتههای مسیحی با تفاسیر اسلامی، آن را بیان داشتهاند. قرآن بدون اشاره به «سالِ حدوث واقعه، آیین جوانانِ غار، قهرمانان حادثه و اینکه اهل کدام ملت و سرزمین بودهاند»، تنها آنان را جوانمردانی معرفی کرده که بر آیین توحید بوده و در میان قوم خود، ندای یکتاپرستی سر دادهاند. این ادعا که یارانِ غار، مسیحی بوده و در شهر اِفِسوسخاورشناسان بر این باورند که قصۀ اصحاب کهف در قرآن همان داستان هفت خفتۀ اِفِسوس است که پیامبر اکرم(ص) آن را از مسیحیانِ گمراهی که اطرافش بودهاند، آموخته است. آنگاه این داستان را با جدیت، به پیروانش تعلیم داد و سرچشمهاش را نیز، وحی الهی معرفی کرد. نوشتار پیشرو که به روش توصیفی ـ تحلیلی سامان یافته، در پی آن است تا به نقد و ارزیابی نظرات این گروه از خاورشناسان بپردازد. بررسیها نشان میدهد، برخلاف اطناب و تفصیلِ پُر ابهام روایات مسیحی که در مورد یارانِ غار وجود دارد، قرآن این قصه را بدون هیچ مبالغهای، گویاتر و رساتر بیان کرده و همسانسازی قصۀ قرآنیِ اصحاب کهف با متون پیشین، صرفاً فرضیاتی است که خاورشناسان، بدون توجه به شیوۀ قصهگویی قرآن و معانی دقیق آیات و با عنایت به برخی اشتراکاتِ میان نوشتههای مسیحی با تفاسیر اسلامی، آن را بیان داشتهاند. قرآن بدون اشاره به «سالِ حدوث واقعه، آیین جوانانِ غار، قهرمانان حادثه و اینکه اهل کدام ملت و سرزمین بودهاند»، تنها آنان را جوانمردانی معرفی کرده که بر آیین توحید بوده و در میان قوم خود، ندای یکتاپرستی سر دادهاند. این ادعا که یارانِ غار، مسیحی بوده و در شهر اِفِسوس سکونت اشتهاند، فقط در روایاتی از کتب مختلف تفسیری و تاریخی مسلمانان آمده است و با محتوای آیات قرآن همخوانی ندارد. همچنین، اثرپذیری پیامبر(ص) از آموزگاران مسیحی، تنها در حد یک ادعا بوده که بدون ارائۀ هرگونه سند متقنِ تاریخی و تفصیلی بیان شده است.واژگان کلیدی: اصحاب کهف، خاورشناسان، قصۀ قرآنی، اِفِسوس، روایت مسیحی.سکونت داشتهاند، فقط در روایاتی از کتب مختلف تفسیری و تاریخی مسلمانان آمده است و با محتوای آیات قرآن همخوانی ندارد. همچنین، اثرپذیری پیامبر(ص) از آموزگاران مسیحی، تنها در حد یک ادعا بوده که بدون ارائۀ هرگونه سند متقنِ تاریخی و تفصیلی بیان شده است.