تحلیل انتقادی دیدگاههای گابریل رینولدز در کتاب قرآن و زیرمتن بایبلی آن (مطالعۀ موردی: نام پیامبر ص در قرآن)
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه تهران
doi
10.30512/kq.2023.19265.3556چکیده
گابریل سعید رینولدز، از قرآنپژوهان پرکار غربی، بر این باور است که «محمد» در قرآن، نه یک اسم عَلَم، بلکه یک صفت به معنای «ستوده» است. رینولدز این دیدگاه را که پیش از او توسط برخی دیگر از خاورشناسان نیز مطرح شده بود، در کتاب قرآن و زیرمتن بایبلی آن بیان کرده است. باور زیربنایی رینولدز این نظریه است که قرآن را نه در پرتو منابعی بعد از خود، یعنی تفاسیر و سیرۀ نبوی و دیگر منابع اسلامی، بلکه تنها با توجه به ادبیاتی کهنتر از خود، یعنی منابع بایبلی و پسابایبلی باید فهمید و تفسیر کرد. رینولدز بسیاری از مبانی فکری تجدیدنظرطلبان را میپذیرد و با سنتگرایان مخالفت میکند. در مقالۀ حاضر، پس از معرفی اجمالی کتاب قرآن و زیرمتن بایبلی آن، مبانی فکری رینولدز مطرح و نقد شده است. سپس، به دیدگاه رینولدز دربارۀ نام پیامبر در قرآن اشاره و به این مسأله پاسخ داده میشود که آیا واژۀ «محمد» در قرآن بر نام پیامبر اکرم(ص) دلالت میکند یا خیر؟ نتیجۀ بررسی آن است که رینولدز روش نادرستی را در اثبات دیدگاه خود در پیش گرفته است که نه تنها ابهامی از قرآن نمیزداید؛ بلکه بر ابهام آن میافزاید. او به نامهای برخی پیامبران و نام مکانها در قرآن اشاره میکند تا نتیجه بگیرد محمد نه یک اسم عَلَم، بلکه یک لقب است. این سخن نادرست مینماید؛ زیرا نامهایی مانند طالوت و صالح که رینولدز به آنها استناد میکند، اسم علماند و حتی اگر وصف باشند، صفتهایی شناختهشده و رایج در زبان عربی هستند؛ برخلاف محمد که در زبان عربی کاربرد وصفی ندارد.