شروط اخلاقی و الزامات حقوقی بازتوزیع ‌ثروت در جامعه ازدیدگاه قرآن

نویسندگان

1 دانشیار گروه تفسیر وعلوم قرآن، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، ایران

2 دانشجوی دکتری رشته علوم قرآن و حدیث، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، ایران

doi
10.30512/kq.2023.19426.3579
چکیده

باز توزیع ثروت از مهمترین بحث‌های نظام اقتصادی اسلام است که در بسیاری از آیات مکی و مدنی بر آن تأکید شده است. هدف از انجام این تحقیق، دست‌یابی به نظر قرآن در این موضوع با توجه به جنبه‌های اخلاقی و حقوقی مرتبط با آن است. رهنمودهای‌های اخلاقی و حقوقی قرآن در بازتوزیع ثروت ناظر به حفظ آبروی نیازمندان و کاهش عملی و مؤثر فقر در جامعه است و مقایسه دیدگاه قرآن با دیگر مکاتب اقتصادی در حوزه بازتوزیع ثروت، ضعف آنها را آشکار می‌کند. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده و برای استخراج نظر قرآن از روش تفسیر موضوعی بهره‌برده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که از نظر قرآن، بازتوزیع ثروت امری مطلوب و ارزشمند است که با هدف تأمین نیاز نیازمندان با حفظ کرامت آنان در بالاترین سطح و برحسب اولویت‌بندی آنان انجام می‌گیرد و دو شرط اخلاقی دارد؛ پرهیز از منت‌گذاری و استفاده از ساز و کار کمک پنهانی. همچنین، مطابق آموزه‌های قرآن، این کار با الزامات حقوقی ذیل پشتیبانی شده است: منتفع کردن نیازمندان از اموال ثروتمندان، حق دسترسی نیازمندان به ثروت‌های عمومی و وضع قوانین مالی مرتبط با رفع مشکل نیازمندان توسط مردم و دولت.