محدودیتهای روششناختی برنامة پژوهشی پوپر دربارة «جامعة باز»
نویسندگان
1 عضو هیأت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز
doi
چکیده
کارل پوپر، به دلیل مواضعاش راجع به فلسفه و روش علم، و نیز به خاطر جهتگیریهایش در اندیشة سیاسی، جایگاهی را در تاریخ اندیشههای سدة بیستم کسب کرده است. سهم پوپر در فلسفة علم، عمدتاً به نقد و تخطئة استقراگرایی و دفاع از ابطالگرایی مربوط میشود و سهم اصلی او در اندیشة سیاسی به دفاعی که از جامعة باز انجام داده برمیگردد. هم در روش علم و هم در اندیشة سیاسی تأکید او بر "خردباوری انتقادی" است. علم و روش آن الهامبخش مهمی برای کل فلسفه پوپر بوده است. اما دیدگاه او در فلسفه و روش علم با انتقاداتی روبرو شده است. اگر بپذیریم که فلسفة سیاسی پوپر در حدود امکانات روششناسی او شکل گرفته است، آنگاه برای پرداختن به ناکارآمدیهای برنامة پژوهشی او در خصوص جامعة باز باید بعضی محدودیتهای روششناسی وی مورد بررسی قرار گیرد. مقالة حاضر این ادعا را پیش میکشد که برنامة پژوهشی پوپر در خصوص جامعة باز در حدود امکانات روششناسی او شکل گرفته و با کاستیها و محدودیتهایی مواجه است. این مقاله با نگاهی انتقادی سعی میکند محدودیتهای برنامة پژوهشی و نیز برخی جزمیتهای "جامعة باز" پوپر را نشان دهد. به نظر میرسد برنامة پژوهشی پوپر راجع به جامعة باز، در برابر پرسش از تکثرگرایی بنیادی- که اساس معرفتی جامعة باز است- آسیبپذیر مینماید.