فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اصطلاح «هوش معنوی»، مفاهیم معنویت و هوش را درون یک سازه جدید ترکیب می­کند که در پرتو توجه و علاقه روان­شناسان به حوزه دین و معنویت نضج گرفته است. حال این سؤال مطرح است که صبغه اسلامی و جلوه دینی هوش معنوی در میان متون قرآنی و روایی چیست؟ مقاله حاضر با روشی توصیفی ـ تحلیلی و بر اساس منابع کتابخانه‌ای و مطالعه‌ای میان رشته­ای تلاش دارد تا اصطلاح هوش معنوی را در آموزه­های قرآنی و روایی معناکاوی کند. بر این اساس می­توان واژه «عقل» و شبکه معنایی و کلماتی نظیر آن همچون «لُبّ»، «نُهیه»، «حِجر»، «قلب»، «حِلم»، «کیاست»، «فراست»، «حکمت»، «حُجّت باطنی» و «حِجی» را نزدیک­ترین واژگان به هوش معنوی و از مصادیق آن به شمار آورد. این نوع تطبیق عقل با هوش معنوی در آموزه­های اسلامی، به­ ویژه، در ترکیب عقلِ رحمانی، عقلِ نوری و عقلِ قدسی نیز دلالت بیشتر و تمام‌تر بر گرایش معنای عقل به ساحت معنویت دارد.