فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حکایت خدو انداختن خصم و کشته شدنش به دست امیر المؤمنین(ع)، یکی از حکایات مشهور در میان عموم مردم است که از آن به عنوان نمونه‌ای از فتوّت و مردانگی حضرت در برخورد با دشمنان یاد می‌شود. این حکایت که در مثنوی مولوی نیز از آن یاد شده، اگرچه در ظاهر امر یک منقبت و فضیلت برای امام محسوب شده است؛ اما از حیث سندی و محتوایی در برخی جزئیات و به ویژه، اوج آن که مربوط به انداختن آب دهان بر روی امیر المؤمنین(ع) است، دچار ایرادات و اشکالات مهمی است. ایراداتی از جمله: نقص سند ومشخص نبودن مأخذ اصلی این واقعه، اختلاف در نقل‌ها و مبهم بودن آنها، گرایش صوفیانه و اعتقادات غیرشیعی مولوی و نمود آن در نقل این واقعه، عدم اشاره به این واقعه در کتب معتبر روایی، شاعرانه و ادیبانه بودن متن، و همچنین، تعارض با برخی صفات امامان معصوم(ع) مطابق با احادیث شیعه که ایشان را از هرگونه غلبه هوای نفس مبرّا می‌داند، تردیدهای جدی در صحت وقوع این بخش از حکایت ایجاد می‌کند. در این نوشتار با بهره‌گیری از منابع سیره، تاریخ و جوامع روایی، ضمن بررسی سند حکایت مشخص شد، اگر چه کلیت این حکایت ساختگی نیست؛ اما پاره‌ای از جزئیات آن باطل و فاقد مبنایی اعتقادی و معرفتی است و نمی‌توان بدان التفات نمود.