تحلیلی بر نظریة اشیاء ماینونگ

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه دانشگاه تربیت مدرس

2 عضو هیأت علمی گروه فلسفه دانشگاه تربیت مدرس

doi
چکیده

آلکسیوس ماینونگ یکی از فیلسوفان معاصر است که با نگرش خاص به مباحث وجودشناسی تأثیرات فراوانی را در بسیاری از فلسفه‌های مابعد خود و نیز مباحث منطق جدید بر جای گذاشته است. تفکرات او تا حد زیادی متأثر از سنت فلسفی یونان و نیز فلسفه‌های برنتانو و تواردوفسکی است. از جمله مباحث برجسته در فلسفة ماینونگ بررسی چیستی اشیاء صرف نظر از هستی آن‌ها است. به گفتة او چیستی یک شی فراتر از هستی و نیستی آن است. از جمله لوازم این رویکرد خاص بررسی چیستی اشیاء ناموجود همانند مربعِ دایره است. بنابر اعتقاد ماینونگ بررسی علمی این دسته از اشیاء، ارزشی همسان با بررسی علمی اشیاء موجود دارد. ماینونگ قلمرو چیستی‌های اشیاء را «آوسر زاین» (extra existence و به آلمانی: ausser sein) می‌نامد. او در «نظریة اشیاء» به تحلیل این قلمرو خاص می‌پردازد. هر چند سخنان ماینونگ در تفسیر این قلمرو تا حدی ابهام‌آمیز و گاه همراه با تعارض ظاهری است ولی در نهایت می‌توان به این نتیجه رسید که عالم «آوسر زاین» فراتر از هستی و نیستی اشیاء است؛ اشیائی که ممکن است موجود، ثابت و یا ناموجود و غیرثابت باشند. بنابراین در نظر ماینونگ عالم «آوسر زاین» عالم اشیاء محض و از مرتبة ضعیفی از هستی برخوردار است.