فرایند گذار از معادانکاری به معادباوری در سیر نزول قرآن
نویسندگان
1 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران
2 دانش آموخته دکترای علوم قرآن و حدیث دانشگاه قم
3 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران
doi
10.30512/kq.2021.16292.3033چکیده
چگونگی تغییر عمیق باور مشرکان عصر نزول از انکار سرسختانه معاد تا یقین به آخرت و استقبال از مرگ در راه خدا، سؤالی در خور توجه است. چینش آیات محوری پیرامون معاد بر اساس ترتیب نزول، سبب دستیابی به فرایند این تحول و روش خاص قرآنی در نهادینه سازی باور معاد در جان اعراب است. براین اساس، این پژوهش به فرایند تحولآفرینی قرآن کریم در بعد معادباوری در سه مرحله دست یافته است. در اولین مرحله، قرآن کریم در نخستین سور مکی، با تعریف معاد و بیان اجمالی مباحث کلیدی پیرامون آن، از بعد انگیزشی جامعه را برای پذیرش حقانیت معاد آماده ساخته است. در دومین مرحله با ظهور مخالفتها و شبهه افکنیها، با ارائه احتجاجات روشن، به تخریب پایههای استدلالی مشرکان و تبیین و اثبات حقیقت معاد از بعد شناختی پرداخته است و در مرحله سوم بعد از دوران مدنی با تبیین نقش معاد باوری در رفتار مؤمنانه، در جهت تعمیق و عملیاتی ساختن معادباوری و تبیین کارکرد آن در حرکت ایمانی و رفتار سازی موحدانه گام برداشته است.