فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بحث گونه‌شناسی معماری مساجد در نقاط مختلف ایران، موضوعی است که ازسوی بسیاری از پژوهشگران مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته است؛ در این پژوهش تلاش‌شده تا ضمن گونه‌شناسی مساجد محله‌ای، عوامل مؤثر بر شکل‌گیری و توسعۀ الگوهای مساجد باقی‌ماندۀ شهر بروجرد (به تعداد 17 مسجد)  از قرون 12 تا 14ه‍.ق. مورد بررسی و مطالعه قرار گیرند. بروجرد دارای اقلیم معتدل و زمستان‌های سردی است و معماری آن نیز مانند سایر مناطق، تحت‌تأثیر اقلیم و محیط مشخصه‌های بومی و ویژگی‌های خاصی را دارا بوده است که ازنظر کالبدی به بهترین وجه با شرایط اقلیمی آن سازگاری دارد. این پژوهش با این فرض که «مساجد محله‌ای بروجرد»، متناسب با اوضاع اقلیمی منطقه و معماری بومی آن ساخته شده‌اند؛ باهدف شناخت عوامل مؤثر بر شکل‌گیری و توسعۀ الگوهای مساجد محلی، مؤلفه‌های معماری و ویژگی‌های کالبدی و فضایی مساجد را در راستای پاسخ‌گویی به این پرسش‌ها مورد بررسی و مطالعه قرار داده است؛ مساجد محله‌ایی بروجرد از چه ویژگی‌های کالبدی و فضایی بارزی برخوردار‌ بوده و به چه گونه‌هایی قابل دسته‌بندی می‌باشند؟ در ساخت این‌گونه مساجد، هم‌سازی با اقلیم و محیط چگونه لحاظ شده است؟ این مساجد چه تأثیری از معماری بومی گرفته‌اند؟ اطلاعات پژوهش به‌صورت کتابخانه‌ای و بررسی میدانی گردآوری‌شده است؛ و با روش توصیفی-تحلیلی، تطبیقی، به تبیین گونه‌ها و طبقه‌بندی نمونه‌ها می‌پردازد. برآیند تحقیق نشان‌داده که گونه‌های مساجد محلی بروجرد باوجود این‌که در تعریف کلی، در ادامۀ کهن‌الگوهای معماری مساجد قرار می‌گیرند، اما متناسب با شرایط اقلیمی منطقه و محیط و نیز تأثیر از معماری بومی، ویژگی‌های بارزی را نسبت به سایر مساجد دارا شده‌اند؛ به‌طوری‌که آن‌ها را می‌توان در دو گونۀ شاخص مساجد محله‌ای زمستانه و تابستانه دسته‌بندی کرد، و هرگونه نیز به‌لحاظ ویژگی‌های معماری به چند دسته تقسیم می‌شوند؛ از آن‌جمله می‌توان به مساجد با شبستان‌های ستون‌دار سنگی و آجری اشاره کرد.