تحلیل الگویِ ابراهیمیِ پدرو فرزند در دعوت به باورها وفرمانهای دینی
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه اصفهان
doi
10.30512/kq.2022.17669.3282چکیده
حضرت ابراهیم(علیهالسلام) اسوه مومنان است. رفتار وگفتار آن پیامبر بزرگ با پدرخواندهاش، آزر وچگونگی دعوت وی به خداپرستی ومنع وی از بت، وهمچنین با فرزندانش، به ویژه اسماعیل، بهترین نمونه برای رفتار پدر-فرزندی به ویژه در عرصه دعوت به باورها واحکام دینی است. با بررسی آیات وارد، نُه ویژگی در ارتباط حضرت ابراهیم با آزر مییابیم: تأکید بر عاطفه خویشاوندی؛ طرح پرسش و دعوت به بازنگری؛ دعوت به اندیشه و دانش؛ بازگشت به فطرت پیراسته؛ حکم عقل به لزوم دفع ضرر محتمل؛ و آن گاه معرفی خداوند به صفات مهربانی و پروردگاری. وچون آزر به تهدید ونامهربانی با ابراهیم سخن گفت، ابراهیم وی را به درود، کنارهگیری ووعده آمرزشخواهی پاسخ داد. این ویژگیها الگویی را ترسیم میکنند که مبتنی بر تاکید بر روابط خانوادگی در مسیر خیرخواهی ودعوت خردمحور وتدریجی به باورهای دینی است.آیات قرآنی ویژگیهایی را نیز در رفتار وگفتار ومنش ابراهیم با فرزندان ودودمانش آشکار میکند. محور این ویژگیها، حرمت نهادن به شخصیت مستقل واختیار فرزند وهمراهی همیشگی ابراهیم با فرزند است که در جلوههایی همچون مشورت با فرزند، مشارکت در تجربهها، ودعا ودرخواست خیر متداوم برای فرزندان، آشکار میشود. این پژوهش بر پایه مطالعات کتابخانهای در کتابهای تفسیر قرآن، سیره و تاریخ؛ و تحلیل یافتهها برای دریافت مشخصههای الگوی رفتارِ پدر-فرزندی در سیره و سخن حضرت ابراهیم انجام گرفته است.