تخصیص بهینه آب در شبکه های آبیاری در شرایط لحاظ تغییرات شوری، مطالعه موردی: شبکه های آبیاری زاینده رود
نویسندگان
1 استادیار /گروه مهندسی منابع آب، دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 استادیار/ گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی دانشگاه اراک، اراک ، ایران
3 استاد / گروه مهندسی منابع آب، دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
چکیده
شوری و کمبود آب از محدودیتهای عمده تولید محصولات زراعی در مناطق خشک و نیمه خشک هستند. در این مناطق گیاهان بر حسب کمیت و کیفیت آب، ممکن است تحت تأثیر همزمان تنشهای شوری و خشکی قرار گیرند. لذا با توجه به محدودیتهای منابع آب در این مناطق، بهینهسازی عمق آبیاری محصولات حائز اهمیت زیادی میباشد. هدف اصلی تحقیق حاضر ارائه روش بهینهسازی تخصیص منابع آب با توجه به محدودیتهای کمی و کیفی آب به منظور مدیریت خشکسالی میباشد. همچنین به منظور ارتقاء کارامدی مدلسازی، در روششناسی مد نظر در بهینه سازی تخصیص آب، شبکه ها محصولات و مراحل رشد آنها و همچنین دور آبیاری در محاسبات لحاظ میگردد. بدین منظور از یک مدل بهینهسازی سه لایه به منظور بهینهسازی از سطح گیاه تا شبکه های آبیاری استفاده میگردد. در این رویکرد با لحاظ شبیه سازی عملکرد محصولات با استفاده از روش جدید فائو موسوم به FAO-2009 ، میزان تخصیص آب در سطوح مختلف تقاضا به گونه ای تعیین میگردد که درآمد خالص حاصل از سیستم حداکٍثر گردد. بدین ترتیب مدل توسعه یافته قادر است در شرایط مختلف شوری و کمبود آب میزان عملکرد محصولات زراعی وهمچنین مقادیر بهینه تخصیص آب از سطح مخزن تا دوره رشد گیاه را برآورد کند. بررسی نتایج مدل در شبکههای آبیاری حوضه آبریز زاینده رود حاکی از آن است که سیستم مدلسازی سه لایه مورد استفاده در این تحقیق، به بخوبی توانست محاسبات لازم را برای تخصیص و توزیع آب بین شبکهها، محصولات کشاورزی و برنامهریزی آبیاری با توجه به محدودیتهای کمیو کیفی منابع آب پوشش دهد. در این شرایط با افزایش مقدار شوری نرخ تغییرات درآمد بیشتر شده به گونه ای که با افزایش شوری در بازه 7-10ds/m کاهش درآمد کل سیستم نسبت به حـالت پایه ( بدون لحاظ اثرات شوری) از 43 میلیارد ریال تا 103 میلیارد ریال میباشد