مهارت و خودکارآمدی در «پاندای کونگ‌فوکار» و «چگونه اژدهای خود را تربیت کنیم» براساس نظریه ویگوتسکی

نویسندگان
doi
10.22083/jccs.2026.551732.4114
چکیده

این پژوهش به تحلیل تطبیقی بازنمایی فرایند یادگیری مهارت و شکل‌گیری خودکارآمدی در دو انیمیشن سینمایی محبوب هالیوود، «پاندای کونگ‌فوکار» (2008) و «چگونه اژدهای خود را تربیت کنیم» (2010)، می‌پردازد. چارچوب نظری مقاله بر پایه نظریه «منطقه مجاور رشد» (ZPD) لف ویگوتسکی بنا شده است؛ مفهومی که فاصله میان سطح رشد بالفعل و بالقوه را در تعامل با «دیگری آگاه‌تر» توضیح می‌دهد. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر «تحلیل روایت» و «تحلیل محتوای کیفی» است. بدین منظور، ساختار و پیرنگ هر دو انیمیشن به صحنه‌های کلیدی تفکیک و بر اساس شاخص‌هایی چون وضعیت اولیه قهرمان، نقش دیگری آگاه‌تر، فرایند داربست‌گذاری، کارکرد بازی و خلاقیت، و لحظه دگرگونی نهایی کدگذاری و تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد که هر دو روایت، حرکت قهرمان از سطح ناتوانی اولیه به خودکارآمدی را در بستر ZPD بازنمایی می‌کنند، اما با الگوهای متفاوت: انیمیشن «پاندای کونگ‌فوکار» تصویری سلسله‌مراتبی از رابطه استاد-شاگرد و محوشدن تدریجی حمایت عرضه می‌کند، درحالی‌که انیمیشن «چگونه اژدهای خود را تربیت کنیم» الگویی دوسویه و همیارانه ارائه می‌دهد که در آن موجودی غیرانسانی نقش «دیگری آگاه‌تر» را ایفا می‌کند و یادگیری به سطح اجتماعی بسط می‌یابد. نتیجه آن‌که انیمیشن‌های عامه‌پسند، فراتر از سرگرمی، می‌توانند متونی فرهنگی برای بازخوانی و حتی توسعه نظریه ویگوتسکی باشند.