تحلیل روان شناختی جرائم از منظر قرآن کریم و روایات

نویسندگان

1 استاد یار گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشکده حقوق دانشگاه قم

2 دانشیارگروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشکده حقوق دانشگاه قم

doi
10.30512/kq.2022.17122.3176
چکیده

انگیزه عملکرد ذهنی است که انسان را به انجام رفتار هدایت می‌نماید و کنترل آن نقش عمده ای در انتظام‌بخشی به سلوک انسانی دارد.پژوهش حاضر ناظر بر بررسی علل روان شناختی جرائم از منظر قرآن کریم است. و به دنبال پاسخ به این مسأله است که با توجه به رویکرد قرآنی به ماهیت انسان، از منظر روان‌شناختی چگونه انسان به ارتکاب جرم سوق می‌یابد؟در این راستا تلاش شده با روشی تحلیلی و توصیفی و با رویکرد فلسفی آیات و روایات اسلامی بررسی و به سوالات پژوهش پاسخ داده شود. اهم نتائج بدست آمده انگیزه حکایت از آن دارد که انسان موجودی بالقوه دارای دو گرایش متضاد همزمان بوده که یکی امر به ارتکاب جرم نموده و دیگری فرمان به انجام عمل صالح می دهد. از آنجا که انسان مختار است لذا تحت تاثیر عوامل مختلف ممکن است هر یک از دو بعد مزبور را تقویت کرده و در همان مسیر سیر نماید . براساس آیات قرآنی عواملی نظیر حسادت، تکبر، جهل ونادانی، تقلید از مجرمین و منحرفین، قساوت قلب، هوای نفسانی، کینه و حقد و سوء ظن با توجه به ماهیت روانی انسان می‏توانند استعدادهای منفی را پرورش داده و انگیزه های ارتکاب جرم را در وی ایجاد و در زمان مشخص به فعلیت رساند. آنچه مسلم است تاثیر این عوامل در وقوع جرم قطعی و به مثابه علت تامه فرض نمی شوند بلکه این انگیزه ها به صورت زمینه‌ای با وقوع جرم ارتباط داشته و در صورت عدم توجه و کنترل آنها زمینه‌ساز رفتارهای بزهکارانه خواهند بود.