بازخوانی منطقی مواجهه قرآن با شبهات

نویسندگان

1 معارف اسلامی/علوم انسانی/ دانشگاه یاسوج/ یاسوج/ ایران

2 علوم قرآن و حدیث/ پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی/ قم/ ایران

doi
10.30512/kq.2022.17159.3184
چکیده

شبهه‌‌ی انحصار محتوای قرآن، در داستان‌ و انحصار روش آن در تمثیل، از جمله شبهاتی است که عدم تحلیل و پاسخگویی به آن بر نوع ارتباط انسان با قرآن و تعیین کارکردهای معرفتی آن، تاثیرگذار است . شبهه‌گران معتقدند انتظار کشف حقیقت از قرآن در مقام ثبوت نابجا است و مواجهه‌ی قرآن با شبهات، دستوری است. پژوهش حاضر با هدف بررسی منطقیِ روش قرآن انجام گرفته است. بدین جهت در مقام اثبات، به بازخوانی منطقی مواجهه‌ی قرآن با شبهات پرداخته است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است. شبهات مشترک 3000 دانشجو با مبنای قرآنی-فلسفی استقصاء شده‌است، سپس با توجه به ماهیت پژوهش و نوع نگرش به موضوع، جمع آوری دادهها و اطلاعات به روش اسنادی صورت پذیرفته و دستگاه استدلالی آنها تشریح شده است. یافتهها نشان داد اگر چه قرآن برای ساده‌سازی مفاهیم از گزاره‌های تاریخی، توصیفی و تمثیل استفاده می‌کند؛ لکن مواجهه‌ی آن با بسیاری از شبهات متکی بر استدلال است؛ لذا در پاسخگویی به شبهات با ارائه عناصر حجّت و انواع براهین، حیطة شناختی و معرفتی مخاطب را سرشار از داده‌های معرفتی می‌کند تا راه عقل نظری را برای فهم حقیقت و واقعیت، هموار نماید. پاسخگویی قرآن در مواجهه با شبهات سه مؤلفة اساسی دارد: 1. تحلیل علل ثبوتی شکل‌گیری شبهه؛ 2. عناصر حجت برای پشتیبانی خرد مخاطبان؛ 3. برهان منطقی در جهت کشف و اثبات حقیقت.