ارایه الگوی بهبود فرهنگ شهروندی با تاکید بر نقش مساجد در استان خراسان جنوبی
نویسندگان
1
2
3
doi
10.22034/fakh.2025.532489.1745چکیده
فرهنگ شهروندی، بهمثابه مجموعهای از ارزشها، رفتارها و هنجارهایی که در تعاملات اجتماعی و زندگی روزمره افراد در جامعه شکل میگیرد، نقش بسزایی در توسعهی پایدار و همبستگی اجتماعی ایفا میکند. در این راستا، نهادهای اجتماعی و فرهنگی، بهویژه مساجد، میتوانند تأثیر قابل توجهی بر شکلگیری و تقویت فرهنگ شهروندی داشته باشند . استان خراسان جنوبی با تاریخ غنی و تنوع فرهنگی، بهویژه در زمینه فعالیتهای مذهبی و اجتماعی، بستر مناسبی برای بررسی نقش مساجد در ارتقای فرهنگ شهروندی فراهم میآورد. مساجد نهتنها بهعنوان مکانهای عبادت، بلکه بهعنوان مراکز آموزشی و اجتماعی میتوانند به ترویج ارزشهای اخلاقی، اجتماعی و مشارکت فعال شهروندان کمک کنند. با توجه به اهمیت این نهاد مذهبی، هدف این تحقیق شناسایی و تحلیل ابعاد مختلف فرهنگ شهروندی و نقش مساجد در استان خراسان جنوبی در این زمینه است . برای دستیابی به این هدف، از روش مرور سیستماتیک ادبیات ( SLR ) استفاده شد. در این راستا دادهها از طریق بررسی مطالعات پیشین داخلی و خارجی جمعآوری و پس از چهار مرحله پالایش، از میان ۱۲۳ مطالعه، ۲۴ پژوهش برای تجزیه و تحلیل اطلاعات انتخاب شد . نتایج تحقیق نشان میدهد که مساجد بهعنوان مراکز ارتباطی و آموزشی میتوانند نقش کلیدی در ارتقای فرهنگ شهروندی در استان خراسان جنوبی ایفا کنند. ظرفیتهای ارتباطی مساجد، طراحی و معماری آنها و برنامههای آموزشی مرتبط با حقوق و مسئولیتهای شهروندی، همگی از عوامل مؤثر در تقویت پیوندهای اجتماعی و افزایش آگاهیهای فرهنگی به شمار میآیند . نتیجهگیری این تحقیق بیانگر این است که با بهینهسازی نقش مساجد بهعنوان مراکز آموزش غیررسمی و ارتقای مشارکتهای اجتماعی در این استان میتوان به بهبود فرهنگ شهروندی و کیفیت زندگی اجتماعی در جوامع مسلمان کمک کرد. این الگو میتواند راهکاری مؤثر برای مواجهه با چالشهای اجتماعی و فرهنگی در جوامع مختلف باشد و به توسعهی پایدار شهری کمک کند.
