فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: همکاری، همگرایی و تلفیق بین سازمان­‌ها، نهادها و ارگان­‌هایی که اهداف و کارکردهای اجتماعی مشترکی دارند، می‏‌تواند در کنار کاهش هزینه‌­ها و افزایش رضایت کاربران، مزایای دیگری نیز برای سازمان­‌ها داشته باشد. کتابخانه‌­ها، موزه‌­ها و آرشیوها به ­عنوان سه نهاد حفاظت و اشاعه میراث فرهنگی و تاریخی از این قاعده مستثنی نیستند؛ از این رو، هدف پژوهش حاضر تحلیل وضعیت همکاری بین کتابخانه‌­ها، آرشیوها و موزه­‌ها در ایران است.روش: پژوهش حاضر به لحاظ هدف از نوع کاربردی است که با رویکرد کیفی و استفاده از روش داده‌بنیاد (گراندد تئوری) انجام شده است. ابزار پژوهش مصاحبه نیمه­‌ساختار یافته بوده است. جامعه پژوهش را مدیران و صاحبنظران حوزه کتابداری، موزه‏‌داری و آرشیو تشکیل می‌‏دهند که از میان آن‌ها، 24 نفر به روش نمونه‌­گیری گلوله‌­برفی تا حد اشباع انتخاب شده است. تحلیل داده‌­ها در سه مرحله کدگذاری باز، انتخابی و محوری در قالب روش ساختاریافته داده‌بنیاد انجام شده است.یافته‌‏ها: در پژوهش حاضر 399 کد اولیه از تحلیل محتوای مصاحبه‌­ها استخراج شد که در قالب 53 کد ثانویه و 5 مقوله اصلی شامل «وضعیت کنونی»، «زمینه­‌های موجود برای همکاری»، «عوامل مؤثر بر همکاری»، «مزایای همکاری» و «چالش‏‌های همکاری» تلفیق شده و در 6 طبقه اصلی شامل شرایط علی، پدیده مرکزی، شرایط زمینه‌­ای، شرایط مداخله‌­گر، راهبردها و پیامدها بر اساس روش نظریه‌­پردازی داده‌بنیاد دسته­‌بندی شدند. الگوی نظری پژوهش نیز بر این اساس ترسیم شد. یافته‌­های حاصل نشان­‌دهنده همکاری‌‏های محدود، موردی و منقطع بین کتابخانه‌­ها، موزه‌­ها و آرشیوها بوده و این امر متأثر از زیرساخت­‌های فناوری نامناسب، نبود استانداردهای توصیف منابع مشترک و جامع، نبود انجمن­‌ها و نهاد‏های متولی همکاری مستقل، نبود خط­‌مشی­های مشخص و مدون، نبودن قوانین بالادستی پشتیبانی‌کننده از مسئله همکاری، نبود نیروی انسانی متخصص و کارآمد، عدم شفافیت در مباحث مالی و اختصاص بودجه است. از سوی دیگر، بر اساس نتایج به دست آمده مشخص شد پیاده‌­سازی یک طرح همکاری جامع و پایدار موجب صرفه‏‌جویی در منابع مالی، کاهش هزینه‌­های تأمین و سازماندهی منابع، افزایش کارآمدی خدمات و رضایت کاربر، کاهش استفاده از منابع اولیه، افزایش میزان دسترسی به منابع اطلاعاتی و تعمیق فعالیت­‌های پژوهشی خواهد شد. سیاستگذاری‌­های کلان، زیرساخت‌های فناوری ضعیف، ساختار و فرهنگ سازمانی، تأمین منابع مالی و تأمین نیروی انسانی از جمله چالش­‌های موجود در زمینه همکاری بین کتابخانه‌­ها، موزه­‌ها و آرشیوها شناسایی شد.نتیجه­­‌گیری: با در نظر گرفتن یافته‌­های پژوهش، می­توان گفت همکاری و همگرایی کتابخانه‌­ها، موزه‌­ها و آرشیوها به ­عنوان سه نهاد حفظ میراث فرهنگی و تاریخی یک جامعه یک ضرورت بوده و نهادها از این مزایای سازمانی، مالی، نیروی انسانی و رقابتی بسیاری به دست خواهند آورد. در این راستا، لازم است زیرساخت­‌های فناوری، اقتصادی و نیروی انسانی تأمین و استانداردها، آئین­‌نامه‌­ها و خط­‌مشی­‌ها، قوانین و سیاست‌­های لازم طراحی و اجرایی شود.