مبانی میان رشته ای واقع‌گرایی اخلاقی هیلاری پاتنم

نویسندگان

1 فارغ التحصیل کارشناسی ارشد فلسفه اخلاق، گروه فلسفه اخلاق، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

2 دانشیار، دانشکده ادبیات و زبان های خارجه، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

3 دانشیار، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

doi
10.22096/ek.2026.2082783.1610
چکیده

گرچه واقع‌گرایی یکی از مؤلفه‌های اصلی تفکر فلسفی پاتنم بوده است اما او در روال کار فلسفی خود انواع واقع‌گرایی را موردپذیرش و نقد قرار داده است و چرخش واقع‌گرایانه‌ی در تفکر او پر مشهود است. اما واقع‌گرایی پاتنم به دیدگاهی غیر هستی‌شناسانه و درعین‌حال شناخت‌گرایانه و در مواردی به پذیرش عینیتی بدون اعیان در باب خاصه‌ها و گزاره در اخلاق می‌انجامد. پاتنم اساساً رویکردی پراگماتیزمی دارد؛ از آن‌جا که همه‌ی علوم تأثیر عملی دارند و نگاه واقعگرایانه به آنها ضروری و مفید است و ما نمیتوانیم واقعیات این شاخههای دانش بشری را نادیده بگیریم، درنتیجه باید واقع‌گرایانه در مورد آن‌ها بیندیشیم. ما در این مقاله علاوه بر بسط این مدعا استدلال‌های پاتنم را در حوزه‌های ریاضیات و علم، ذهن و زبان تحلیل و گزارش می‌کنیم. به عبارتی به شرح و توصیف زمینه‌های فلسفی که پاتنم به آن پرداخته است، یعنی ایده‎‌هایی که به تعدیل و تغییرات گسترده در تفکر واقع‌گرایانه‌ی پاتنم منجر شده است، می‌پردازیم. بر همین مبنا مدعی است که پاتنم در فلسفه اخلاق از نوعی واقع‌گرایی اخلاقی درونی و به نوعی پراگماتیستی دفاع می‌کند.