مطالعه رفتار اجتناب از اطلاعات فرهنگی و اجتماعی دانشجویان کشور و ارائه الگو

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی (گرا یش ذخیره و بازیابی اطلاعات ) دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

3 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

4 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه پیام نور،تهران، ایران

doi
10.30481/lis.2025.485341.2205
چکیده

هدف: هدف این پژوهش، شناسایی علل و عوامل اجتناب از اطلاعات و همچنین طراحی الگوی نظری رفتار اطلاعاتی اجتناب از اطلاعات فرهنگی و اجتماعی در میان دانشجویان است.روش پژوهش: این پژوهش کیفی با رویکرد نظریه زمینه‌ای و با استفاده از مصاحبه‌شوندگان با مصاحبه مفصل نیمه‌ساختاریافته انجام گردید. نمونه‌ها شامل ‌ 12نفر از دانشجویان در مقاطع مختلف تحصیلی دانشگاه‌های کشور که تا حدودی با این نوع از اطلاعات آشنایی داشتند، بودند. داده‌های مؤلفه‌های شش‌گانه طی سه مرحله کدگذاری از مصاحبه کدگذاری باز، کدگذاری محوری و انتخابی با کمک نرم‌افزار مکس‌کیودای نسخه 2020 استخراج گردید.یافته‌ها: در کدگذاری باز 526 کد اولیه و در کدگذاری محوری 77 کد و در کدگذاری انتخابی 23 مقوله محوری استخراج گردید. در الگوی به دست آمده شرایط علی عبارت بودند: از علل شناختی، علل روانی، علل مهارتی، علل فرهنگی- ‌اجتماعی و علل مهاجم. همچنین، زیرساخت منابع، عوامل سیاسی، عوامل فرهنگی-‌اجتماعی، عوامل محیطی دانشگاه، نظام اطلاعاتی، نظام آموزشی و نگرش و رویکردهای دانشگاه شرایط مداخله‌گر این رفتار اطلاعاتی است. شرایط زمینه‌ای این رفتار اطلاعاتی نیز عبارت بودند از: شناخت زمینه‌ای اطلاعات، شناخت زمینه‌ای فرد، ماهیت و ویژگی اطلاعات و منبع اطلاعاتی، مدل‌ها و سیاست‌های اطلاعاتی و هزینه کرد برای اطلاعات.نتیجه‌گیری: باتوجه به تأثیر اطلاعات فرهنگی و اجتماعی در رشد و شکوفایی دانشجویان و شیوع رفتار اجتناب از اطلاعات در میان دانشجویان با شناخت این رفتار و راهکارهای مقابله‌ای، آسیب‌ها و تأثیرات منفی این رفتار را با عواملی می‌توان کاهش داد.