فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف اصلی این مقاله بررسی ساختار مفهومی پژوهش‌های مرتبط با سواد در نمایه استنادی علوم ایران و شناسایی زیرحوزه‌ها و ابعاد مهم مفهوم سواد است.روش: نوع پژوهش حاضر کاربردی است و با استفاده از فنون کتاب‌سنجی و تحلیل هم‌رخدادی واژگان انجام شده است. تعداد 1137 مدرک از نمایه استنادی علوم ایران استخراج و مورد مطالعه قرار گرفت تا روند پژوهش‌های مربوط به سواد در بازه زمانی 25 ساله (1402-1378) شناسایی گردد. از تحلیل خوشه‌ای و نمودار راهبردی نیز برای ترسیم ساختاری مفهومی پژوهش‌های حوزه سواد در این مقاله استفاده شده است.یافته‌ها: پژوهش‌های مربوط به سواد از ده خوشه تشکیل شده­اند که این خوشه‌ها شامل سواد اطلاعاتی، سواد دیجیتال، سواد رسانه‌ای، سواد سلامت، سواد محیط زیست، ابزارهای سنجش سواد، سواد سلامت، تفکر انتقادی، سواد فرهنگی، سبک زندگی و سواد سلامت هستند. علاوه بر این، با تحلیل محتوای مقالات منتشر شده در طول 25 سال گذشته، موضوعات نوظهور شامل سواد دیجیتال، ابزارهای سنجش سواد، سواد سلامت، تفکر انتقادی و سواد فرهنگی هستند.نتیجه‌گیری: نتایج این مقاله به توصیف فهمی جامع از حوزه‌های پژوهش کنونی کمک می‌نماید و دستورالعمل‌هایی را برای پژوهشگران به منظور شروع پژوهش‌های جدید ارائه می‏‌دهد. همچنین، این پژوهش نشان داد که سواد سلامت بیشترین توجه را به خود جلب کرده و اهمیت بالایی در میان پژوهشگران دارد و مطالعات فارسی با پژوهش‌های بین‌المللی در حوزه‌های سواد اطلاعاتی، دیجیتال و محیط زیست همگام است. در ضمن، سواد مالی، با وجود اهمیت در پژوهش‌های جهانی، نیازمند توجه بیشتری در مطالعات فارسی است.