برهمکنش متقابل سوبژکتیویسم و زیباییشناسی از منظر هایدگر
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری فلسفه غرب، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22096/ek.2026.2045030.1573چکیده
این مقاله درصدد برقرارسازی برهمکنشی دوسویه میان سوبژکتیویسم و زیباییشناسی از منظر هایدگر است. این برهمکنش چون پیشرانی برای دوره مدرن عمل میکند. سویه نخست این برهمکنش این است که زیباییشناسی مدرن بر سوبژکتیویسم ابتنا دارد و آن را میتوان «زیباییشناسی سوبژکتیو» نامگذاری کرد. بر پایه نگرش سوبژکتیو، کلیه اشیا و ازجمله آثار هنری، تنها بهمنزله ابژهای در نسبت با سوژه امکان ظهور دارند و عمیقاً تحت تأثیر سوژه و حاصل خواست او هستند. سویه دوم این برهمکنش به این پرسش میپردازد که آیا زیباییشناسی علاوه بر آنکه آشکارگر سوبژکتیویسم بهمنزله روح حاکم بر دوره جدید است، میتواند تحکیمکننده آن نیز باشد. پاسخ این پژوهش به این پرسش، مثبت است. زیباییشناسی با منقادسازی شعر (بهمنزله یکی از دو امکان اساسی فراروی از سوبژکتیویسم) و بهتبع آن بازدارندگی از شکلگیری زبانی تازه در مسیر تثبیت سوبژکتیویسم عمل میکند. هایدگر برای فراروی از نگرش سوبژکتیو، بنای تازهای در تعریف آدمی پیشنهاد میکند؛ بنای تازهای که براساس آن، آدمی بهمنزله پاسخگویی به هستی، تعریف میشود.
