ارزیابی مقاومت کششی با استفاده از نتایج آزمایش شکست هیدرولیکی و مقایسه آن با مقاومت کششی برزیلی و مقاومت بار نقطهای: مطالعه موردی (سازند آسماری)
نویسندگان
1 دکترای زمینشناسی مهندسی، مدیرعامل شرکت مهندسین مشاور گمانه کاو، تهران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد زمینشناسی مهندسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران،
3 استادیار، گروه زمینشناسی مهندسی دانشکده علوم پایه دانشگاه تربیت مدرس nikudelm@yahoo.com
doi
چکیده
امروزه به دلیل اهمیت منابع هیدروکربنی و بالا رفتن نرخ مصرف در جهان، نیاز به بالا بردن استخراج این مواد بیش از پیش احساس میشود. از طرفی وجود سازندهای با تخلخل موثر پایین که سنگ مادر مخازن هیدروکربنی محسوب میشوند، مانع از بهرهوری مناسب از این مخازن میگردند. شکست هیدرولیکی که به عنوان یک فرایند آغاز و گسترش شکستگیها در اثر تزریق سیال به درون قسمتی از گمانه حفر شده در سازندهای سنگی شناخته میشود، نقش موثری در افزایش استحصال مخازن هیدروکربنی کم بازده دارا میباشد. آغاز و گسترش شکستگیها وابستگی بالایی به پارامترها و خصوصیات سنگ مخزن دارند. از میان این پارامترها میتوان به مواردی همچون جنس سنگهای تشکیل دهنده، مقاومت کششی سنگها، فشارمنفذی درون سنگ و غیره اشاره نمود. اهمیت مقاومت کششی سنگ به منظور پیشبینی فشار شکست آزمایش شکست هیدرولیکی بسیار بالا بوده و خود این پارامتر نیز تابع سنگشناسی سنگ مخزن میباشد. از این روی در این پژوهش با نمونهگیری از مقطع تیپ سازند آسماری به بررسی و ارزیابی پارامتر فشار شکست به عنوان تابعی از پارامترهای مقاومت کششی سنگ و سنگشناسی پرداخته شده است. با دستیابی به مقاومت کششی سنگ از آزمایش شکست هیدرولیکی به مقایسه آن با مقاومت کششی برزیلی و مقاومت بارنقطهای پرداخته شده است. اختلاف میان این نسبتها نشان از وابستگی پارامتر مقاومت کششی به روش آزمایش دارد. مقاومت کششی به دست آمده از آزمایش شکست هیدرولیکی برای این سازند حدوداً برابر با 20 مگاپاسکال و نسبت میان مقاومت کششی شکست هیدرولیکی به برزیلی معادل 35/2 میباشد. با توجه به حفرات کارستی ریز در ساختار این سنگها و به تبع آن تخلخل نسبتاً پایین این سازند و همچنین وجود حفرات درون ذرهای به دلیل وجود فسیل در ساختار سنگ، اختلاف ناچیز در پراکندگی دادهها و ضریب رگرسیونی 9/0 را میتوان بدین دلیل دانست. تمام شواهد اعم از نتایج خصوصیات فیزیکی و مکانیکی اثبات کننده تأثیر سنگشناسی بر نتایج مقاومت کششی بدست آمده از آزمایش شکست هیدرولیکی میباشد. همچنین میتوان از آزمایش برزیلین برای ارزیابی تنشهای مورد نیاز جهت شکست هیدرولیکی استفاده نمود.