فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و اهداف: این پژوهش با هدف بررسی نگرش خانواده‌های ساکن پیرانشهر نسبت به دانش‌آموزان با نیازهای ویژه و تحلیل نقش فرهنگ بومی در شکل‌گیری این نگرش‌ها انجام شد.روش‌ها‌: روش پژوهش کیفی و از نوع پدیدارشناسی تفسیری بود. نمونه‌ها به‌صورت هدفمند و بر اساس معیارهای نظری انتخاب شدند و با ۱۲ نفر از والدین (۶ مادر و ۶ پدر) مصاحبه عمیق انجام گرفت. ملاک انتخاب شامل داشتن فرزند دارای نیاز ویژه، سکونت حداقل پنج سال در پیرانشهر، و تمایل به مشارکت صادقانه بود. نمونه‌گیری تا اشباع نظری ادامه یافت. به‌منظور افزایش اعتبار یافته‌ها، از بازبینی مشارکت‌کنندگان و همتایان بهره گرفته شد و معیارهای چهارگانه لینکلن و گوبا (اعتبار، قابلیت انتقال، اتکا و تأییدپذیری) رعایت گردید. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد نگرش خانواده‌ها در چهار دسته کلی قابل تحلیل است: ۱) نگرش‌های محدودکننده فرهنگی که تحت تأثیر فشارهای اجتماعی و هنجارهای سنتی بروز می‌یابند؛ ۲) نگرش‌های معنابخش مذهبی که ناتوانی را در قالب آزمون الهی معنا می‌کنند؛ ۳) نگرش‌های حمایتی و انسانی‌گرایانه که با پذیرش و مراقبت دلسوزانه همراه‌اند؛ و ۴) نگرش‌های مثبت و تحول‌گرا که به توانمندی‌ها و آینده کودک امید دارند. همچنین در پاسخ به سؤال دوم پژوهش، فرهنگ بومی پیرانشهر به‌عنوان عاملی تأثیرگذار و چندلایه شناسایی شد. در این زمینه چهار مضمون کلیدی استخراج شد: ۱) عناصر هویتی و پیوندهای اجتماعی که باعث ملاحظه‌کاری و احتیاط خانواده‌ها می‌شود؛ ۲) چارچوب‌های دینی و سنتی که به تفسیرهای خاصی از ناتوانی می‌انجامد؛ ۳) موانع فرهنگی و باورهای خرافی که موجب شرم‌زدگی و انزوا می‌شود؛ و ۴) تحولات نسلی که به باز شدن فضای ذهنی و افزایش مشارکت والدین جوان در حمایت از فرزندان منجر شده است. نتیجه‌گیری: این نتایج نشان می‌دهد نگرش خانواده‌ها نسبت به فرزندان دارای نیازهای ویژه، متأثر از تعامل پیچیده‌ای میان باورهای فردی، زمینه‌های فرهنگی، دینی و اجتماعی است که در فرهنگ بومی پیرانشهر ریشه دارد.