فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: پژوهش حاضر با هدف واکاوی و تحلیل حق مؤلف آثار در کتابخانه­‌های ایران و به طور خاص کتابخانه ملی ایران به عنوان مرجعیت میان کتابخانه­‌های ایران انجام شد.روش پژوهش: پژوهش کنونی از نظر هدف کاربردی است و با رویکرد پژوهش کیفی انجام شده و از نظر روش گردآوری داده­‌ها، روش تحلیل اسنادی به کار رفته است. جامعه پژوهش شامل آیین‌­نامه­‌ها، قوانین، پورتال‌­های کتابخانه ملی ایران و 36 کتابخانه­ منتخب ملی، دانشگاهی، علوم پزشکی، عمومی و دیجیتال در داخل و خارج از ایران است و در نهایت نیز با تعداد 7 نفر از کارشناسان و مدیران کتابخانه‌ها مصاحبه انجام شد. همچنین، در تحلیل داده‌­ها، از کدگذاری باز استفاده شده است. یافته‌­ها: تحلیل داده‌­های حاصل از پژوهش و کدگذاری باز حاکی از آن است که تعداد 116 کد اولیه، 188 کد مفهومی، 227 مقوله و 5 طبقه حقوق مادی و معنوی، استفاده غیرانتفاعی، مجوز و موافقت‌نامه، استفاده منصفانه و نقض حقوق پدیدآور به دست آمد. پس از  بررسی آیین‌­نامه‌­ها و پورتال کتابخانه ملی ایران و سامانه دیجیتال ملی در خصوص وضعیت کتابخانه ملی از نظر حقوق مادی و معنوی منابع، مشخص شد که هنوز سیاست حق مؤلف در مواجه با این منابع وجود ندارد.نتیجه‌­گیری: کتابخانه‌­ها می‌­توانند با داشتن سیاست حق مؤلف و راهکارهایی مانند ایجاد فیلد "حقوق و دسترسی" در نرم‌­افزارهای کتابخانه‌­ای، به ­کارگیری مجوز در دسترسی به منابع خاص، بهره‌­گیری از اقدامات فنی کنترل کپی و دسترسی در حفاظت از حقوق معنوی صاحبان آثار، استفاده از الگوی "ثبت حق مؤلف آثار"، ایجاد دفتر/ اداره حق مؤلف و نظیر آن در جهت ارائه خدمات به کاربران گام بردارند.