بررسی مؤلفه‌های شخصیت پرخاشگر براساس نظریۀ کارن هورنای در آثار جمال‌زاده و هدایت با تکیه بر داستان‏های آدم ‌بدنام و علویه ‌خانم

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی تبریز

2

doi
10.22083/jccs.2018.129404.2419
چکیده

پرخاشگری یکی از انواع روان رنجوری است. برخی از روانشناسان چون فروید، آدلر ، هورنای ، گوردون آلپورت ، مک‌ کری، پل کاستا ، فروم و موری نظریاتی را دربارۀ پرخاشگری مطرح کرده‌اند . در این پژوهش ، نظریۀ کارن هورنای به عنوان چارچوب نظری انتخاب شده است ؛ زیرا دیدگاه او با داستان‌های  جامعۀ آماری این پژوهش و همچنین با نحوۀ شخصیت‌پردازی داستان‌ها ، تناسب بیشتری دارد . هورنای ، یکی از پیروان فروید در زمینۀ روان‌کاوی اجتماعی است . وی ، افراد روان‌رنجور را به سه تیپ: 1. مهرطلب ( مطیع) 2. برتری‌طلب ( پرخاشگر) 3. عزلت‌طلب ( منزوی) ، تقسیم می‌کند . برتری‌طلبی‌ یا پرخاشگری ، موضوع اصلی این پژوهش است . از مباحثی که هورنای دربارۀ پرخاشگری مطرح کرده‏است ؛ شش مؤلفۀ مهم به روش استنتاجی و استنباطی به دست آمد که عبارت‌اند از: 1. سلطه‌جویی ، بی‌اعتنایی به دیگران و داشتن توقعات نابجا 2. بدزبانی وتحقیر دیگران 3. بی‌رحمی4. آشکار کردن بی‌ملاحظۀ خشونت 5. اصالت منفعت و استثمار دیگران 6. جر و بحث شدید و انتقاد از دیگران . بررسی‌ها نشان می‌دهد که بسامد مؤلفۀ بدزبانی ‌و تحقیر دیگران ، از سایر مؤلفه‌ها بیشتر است . روش پژوهش ، تحلیل محتوای کیفی است . چشم‌انداز پژوهش ، نشان‌دهندۀ آن است که پرخاشگری ، یکی از ویژگی‌های مهم رفتاری ایرانیان بر اساس داستا ن‏ها ی جمال‌زاده و هدایت است ؛ زیرا در این داستا ن ‏ ها شمار زیادی از مصادیق پرخاشگری وجود دارد .