ارائه مدل برای سیستمهای توصیهگر منابع اطلاعاتی در نرم افزارهای کتابخانهای ایران
نویسندگان
1 کارشناس علم اطلاعات و دانششناسی، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
3 استادیار گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
4 استادیار گروه نرمافزار و سامانههای اطلاعاتی، دانشکده مهندسی و علوم کامپیوتر، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.30481/lis.2021.261249.1782چکیده
هدف: هدف اصلی از انجام پژوهش، تحلیل وضعیت نرمافزارهای کتابخانهای از نظر پیشنهاد، بررسی جوانب اضافه کردن نظامهای پیشنهادگر به آنها و ارائه الگوی طراحی متناسب در نرمافزارهای کتابخانهای ایران است.روش/رویکرد پژوهش: پژوهش از نظر هدف کاربردی است. ارزیابی وضعیت پیشنهادگری در نرمافزارهای کتابخانهای از روش پیمایشی توصیفی استفاده شد. برای پیشنهاد الگوی پیشنهادگر در نرمافزارهای کتابخانهای از روش طراحی سیستم بهره گرفته شد. دادههای این پژوهش از طریق مصاحبه عمیق و نیمهساختاریافته با مدیران و متخصصان نرمافزارهای کتابخانهای گردآوری شد. دادهها، به وسیله نرمافزار تحلیل دادههای کیفی مکسکیو دی. ای. کدگذاری و استخراج شد.یافتهها: تحلیل کیفی نتایج حاصل از مصاحبه، به شناسایی 5 مقوله اصلی و 16 مقوله فرعی و مفاهیم آنها انجامید. یافتهها نشان داد، در مقوله راهبردهای فعلی نرمافزارهای کتابخانهای برای توصیه، بهرهگیری از روش سنتی توصیه، تعریف ارتباط میان رکوردها، ارتباط میان موضوعات، ارتباط میان واژگان و تعریف ماژول پالایش جستجو مورد استفاده بوده است. همچنین، در مقوله تعیین میزان آشنایی با نظام پیشنهادگر، 3 مقوله آشنایی کامل (17%)، آشنایی مختصر (50%) و بدون آشنایی (33%) شناسایی شد. از لحاظ امکانات مورد نیاز نظامهای پیشنهادگر، زیرمقولههای امکانات فنی، سیستمی و تخصصی (شخصیسازی) شناسایی و مفاهیم آن تبیین شد. چالشهای اضافه کردن نظام پیشنهادگر، در 2 مقوله چالشهای فنی و چالشهای غیرفنی تبیین و مفاهیم آنها مشخص شد. علاوه بر این، مقوله مزایای اضافه کردن نظام پیشنهادگر، در 3 مقوله مزایا برای اعضا کتابخانه، برای کتابداران و برای شرکتهای نرمافزاری تبیین شد. ویژگیهای الگوی مناسب طراحی نظام پیشنهادگر در نرمافزارهای کتابخانهای ایران شناسایی و پیشنهاد شد.بحث و نتیجهگیری: شرکتها در مسیر حرکت به سوی بهرهگیری از فناوریهای روز هستند. آنها برخی از ملزومات اجرای نظام پیشنهادگر را در نرمافزار خود عملیاتی کردهاند. در حال حاضر، ایجاد و تکمیل مشابهت میان منابع را به کتابداران واگذار کردهاند یا بر اساس فنون پالایش جستجو (مانند جستجوی چهریزهای و خوشهبندی) طراحی کردهاند که این بخش در نرمافزارها قابلیت تبدیل شدن به نظام پیشنهادگر را دارد. نتایج نشان داد که میزان آشنایی مدیران و متخصصان شرکتها با نظامهای پیشنهادگر در حد متوسط است. الگوی سیستمهای توصیهگر در نرمافزارهای کتابخانهای ایران طراحی و پیشنهاد شده است.
