فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: بحران بی‌سابقه همه‌گیری کووید-19 نظام ارتباطات علمی و نشر یافته‌های پژوهشی را دستخوش تحولات گسترده­ای نموده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی الگوهای نشر پژوهش‌های مربوط به همه‌گیری کووید-19 صورت گرفته است.روش‌/رویکرد پژوهش: پژوهش حاضر از نظر هدف اکتشافی و با توجه به روش از نوع علم‌سنجی و از نظر گزارش توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری پژوهش حاضر را مقالات علمی با موضوع کووید-19 تشکیل می‌دهند که از ابتدای سال 2020 تا آوریل سال 2021 در پایگاه وب‌آو‌ساینس نمایه ‌شده‌­اند. برای گردآوری داده‌­ها از پایگاه‌های وب‌آو‌ساینس و آن‌پی‌وال استفاده شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای مایکروسافت اکسل و اس.پی. اس.اس. نسخه 23 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که 92 درصد از مقالات مورد بررسی در زمینه همه‌گیری کووید-19 در قالب یکی از مدل‌های دسترسی آزاد منتشر شده‌اند. نتایج مربوط به برازش مدل نشر بروندادهای پژوهشی در زمینه کووید-19 نشان داد که انتشارات آن از الگوی S مطابقت داشته است. بر این اساس، شاهد سرعت کند انتشارات در ماه­های ابتدایی سال 2020 و در آغاز همه‌گیری هستیم و پس از آن سرعت انتشار بروندادهای پژوهشی سرعت گرفته و با ثباتی نسبی ادامه یافته است.نتیجه‌گیری: سهم مقالات در زمینه کووید-19 که به صورت غیرآزاد منتشر شده‌­اند، تنها هشت درصد از کل مقالات مورد بررسی بوده است. به ‌نظر می‌رسد که اجماع بین‌­المللی و توافق ناشران علمی در خصوص انتشار دسترسی آزاد یافته‌­های پژوهشی مربوط به همه­گیری کووید-19 با موفقیت همراه بوده و یک رخداد چشمگیر در بحران همه‌گیری محسوب می­‌شود.