طرحواره‌های حافظه نسلی از جنگ ایران و عراق

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی مشهد

2

doi
10.22083/jccs.2018.106245.2301
چکیده

حافظه نسلی از جنگ ایران و عراق به معنای حافظه به اشتراک گذاشته شده توسط افرادی است که تجربه مشترک آنها از جنگ در دوره تاریخی مشابه به دیدگاه ‌ هایشان شکل داده است. واقعیت اساسی حافظه نسلی آن است که نسل ‌ های مختلف، رویدادهای گذشته را به ‌ گونه ‌ ای متفاوت تفسیر و یاد می ‌ کنند. بدین ‌ نحو، واقعه اثرگذاری چون جنگ ایران و عراق می ‌ تواند به ‌ عنوان نقطه ‌ ای کانونی در بازتولید بازنمایی ‌ های جمعی از گذشته عمل کند و ذهنیت نسلی را حول درک و معنای مشترک از آن در شرایط کنونی جامعه صورت ‌ بندی نماید. برای مفهوم ‌ پردازی از حافظه نسلی از جنگ، پس از مرور بر مدل ‌ های فردگرایانه و جمع ‌ گرایانه از حافظه جمعی و بیان کاستی ‌ های روش ‌ شناختی آنها، از مدل جدید شناختی برای بررسی مکانیسم ‌ های شکل ‌ دهنده به حافظه نسلی از جنگ استفاده شد. در این مدل، حافظه جمعی به ‌ عنوان یک ساخت معرفتی و به ‌ صورت طرحواره ‌ های حافظه ‌ ای موجود در سطح فرافردی از زندگی اجتماعی، محصول شناختی تعامل اجتماعی افراد مرتبط باهم به لحاظ فرهنگی، در میان ابژه ‌ های فرهنگی است. روش ‌ شناسی غالب تحقیق، روش کیفی بوده، برای گردآوری داده ‌ ها از تکنیک مصاحبه عمیق و نیمه ‌ ساختار یافته و برای تحلیل داده ‌ ها از روش تحلیل موضوعی استفاده شده است. کاربست روش تحلیل به ما این امکان را داد تا سنخ شناسی ‌ ای از ساخت ‌ های معرفتی مشترکی که افراد در هر گروه نسلی برای فهم و معنای وقایع و پدیده ‌ های مرتبط با جنگ استفاده می ‌ کنند، به دست آید. این ساخت ‌ های معرفتی مشترک به ‌ عنوان طرحواره ‌ های حافظه نسلی از جنگ، نمایان ‌ گر نحوه بازنمایی جنگ ایران و عراق در میان دو نسل دارای حافظه اتوبیوگرافیک و حافظه تاریخی از جنگ هستند.